Πέμπτη, 18 Απριλίου 2019

Κων/λη-Αγία Κυριακή Κοντοσκαλίου. Ε΄ Κυρ. Νηστειών & Προηγιασμένη.

Ενας από τους πλέον περικαλλείς και ιστορικούς Ιερούς Ναούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κων/λεως, που βρίσκεται στο ιστορικό Βυζαντινό κέντρο της πάλαι ποτέ Βασιλίδος, είναι η Αγία Κυριακή Κοντοσκαλίου. 
Εχω ξαναγράψει γιά τον εν λόγω Ιερό Ναό και παλαιότερα. Συνέχεια μαθαίνω όμως και νέα στοιχεία γι αυτόν. Τόσο από πλευράς Εκκλησιαστικής, όσο και ψαλτικής δραστηριότητος.
Στον Ιερό Ναό υφίστανται σπουδαίες εικόνες, με συγκινητικές αφιερώσεις, που με μέριμνα των υπευθύνων της Κοινότητος τελευταία συντηρούνται και εκτίθενται στον κυρίως ναό, καθώς και άλλα κειμήλια, που όλα φανερώνουν τις ημέρες δόξης που έζησε ο ναός.
Οπως έχω βρεί από διάφορα αρχεία, στην Αγία Κυριακή έχουν ψάλλει κατά καιρούς σπουδαίοι και περιώνυμοι ψάλτες με κορυφαίο τον Ιωάννη Πρωτοψάλτη τον Βυζάντιο. Προχθές έμαθα άλλο ένα στοιχείο. Από απόκομμα εφημερίδος του 1904, φαίνεται ότι έψαλλε και ο Δημ.Βαφειάδης, ονομαστός Ψάλτης και μελοποιός.
Την Κυριακή Ε' των Νηστειών, έχει έκπαλαι καθιερωθεί να τελείται το πάνδημο μνημόσυνο όλων των κληρικών και λαϊκών που διακόνησαν τον εν λόγω ναό. Ετσι την παρελθούσα Κυριακή 14/04/2019 βρεθήκαμε όλοι στην Αγία Κυριακή. 
Χοροστάτησε στον Ορθρο και τέλεσε την Θ.Λειτουργία ο Σεβ/τος Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ.κ. Μάξιμος που είναι επόπτης της περιφέρειας Κοντοσκαλίου, Υψωμαθείων και Βλάγκας. Παρόντες ασφαλώς και οι αφοί κ.κ Αναστάσιος και Γεώργιος Χονδρόπουλοι που είναι πρόεδρος και αντιπρόεδρος αντίστοιχα της Κοινότητας.
Πέραν των μονίμων κατοίκων, προσήλθαν και εκδρομείς προσκυνητές από την Κύπρο. Μεταξύ αυτών και δύο οι οποίοι ασχολούνται με την ψαλτική. Ο εν Βιέννη δάσκαλος φωνητικής και βαρύτονος κ. Κύρος Πατσαλίδης, που γνωρίζει και ψαλτική και ο μαθητής Λυκείου και σπουδαστής της ψαλτικής Αντώνης Χμάντι. Ψάλλαμε όλοι μαζί, απλά και ήρεμα. Από τα ψαλλόμενα παραθέτω το ψαλλέν αργό σε ήχο πλ.Α χερουβικό του Πέτρου Πελοποννησίου, που με άνεση τελειώσαμε και ευχαριστηθήκαμε, αφού ο λειτουργός Αρχιερεύς είναι μουσικολογιώτατος και μαζί του χαίρεσαι την λειτουργία και ψάλλεις χωρίς άγχος. Οποιος επιθυμεί μπορεί να το ακούσει στην ιστοδιεύθυνση  Ε Δ Ω
Επίσης την Τετάρτη χθες 17-04-2019 τελέσθηκε η Θ.Λειτουργία των προηγιασμένων. Την τέλεσε απλά και λιτά ο Πρωτοπρεσβύτερος π.Γεώργιος Κασάπογλου, εφημέριος του ι.ν Αγίου Κων/νου Υψωμαθείων. Εψαλλα το πρώτο μέρος από ένα παλαιό εξαιρετικό Κοινωνικό της Θ.Λ των προηγιασμένων "Γεύσασθε και ίδετε" σε ήχο Α' και μέλος του Παν. Χρσυσάφη. Το παραθέτω ως ενθύμιον. 
Και του χρόνου.

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2019

Επίσκεψη (και εσωτερικά) στην πάλαι ποτέ Ιερά Μονή Στουδίου-Κων/λεως

Είχα χθες την μεγάλη ευκαιρία, ευλογία θα έλεγα, ύστερα από ειδική άδεια των αρχών, που εξασφάλισε ο φίλος εφημέριος του Αγίου Κων/νου Γεδηκουλέ π.Γεώργιος, να επισκεφθώ και εσωτερικά, την ιστορική και περίφημη Βυζαντινή Μονή Στουδίου.
Από την εν λόγω Μονή (ερείπια ουσιαστικά), διέρχομαι σχεδόν καθημερινά, εδώ και δύο χρόνια. Είχα μάλιστα γράψει και κάποια πράγματα Ε Δ Ω. Ομως εσωτερικά δεν είχα την ευκαιρία να την επισκεφθώ, γιατί είναι κλειστή προκειμένου να γίνουν εργασίες συντήρησης και αναπαλαίωσης.
Η εν λόγω Μονή, μερικά χρόνια μετά την άλωση, μετατράπηκε σε τζαμί με την επωνυμία Imrahor camii. Αρχικά κτίσθηκε περί το 464, από έναν συγκλητικό ονόματι Στούδιο, εξ ου και το όνομά της. Είναι σε ρυθμό τρίκλιτης Βασιλικής. 
Η μεγαλύτερή της άνθηση έγινε περί τον 9ο αιώνα, με ηγούμενο τον Θεόδωρο Στουδίτη. Είναι γνωστή και ως Μονή των ακοιμήτων, επειδή τελούντο συνεχώς καθ όλο το 24ωρο λειτουργίες γιά αιώνες. Είναι η πλέον σημαντική Βυζαντινή Μονή σε παραγωγή έργου, όπως ύμνων, τυπικών, βιβλίων κλπ. Επίσης ήταν η κυριώτερη Μονή που αντιστάθηκε στην κατάργηση των εικόνων. Στουδίτες έγιναν Πατριάρχες και Αυτοκράτορες έγιναν μοναχοί. Επίσης πολλοί Αγιοι ήταν Στουδίτες μοναχοί. Περισσότερα όποιος ενδιαφέρεται να μάθει γιά την Μονή, θα βρεί άφθονα στο διαδίκτυο. Προτείνω μία δημοσίευση Ε Δ Ω


Εσωτερικά όταν μπείς και μάλιστα αν γνωρίζεις την ιστορία της περίφημης Μονής σε κυριεύει μία χαρμολύπη. Νιώθεις την ενέργεια από την μεγάλη ιστορία της και ταυτόχρονα λυπάσαι γιά το ότι βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση λόγω των συχνών πυρκαϊών, των σεισμών, της φθοράς του χρόνου, της εγκατάλειψης. Το περίφημο μωσαϊκό του δαπέδου, μάλλον οδεύει προς εξαφάνιση από τα χόρτα και τα δένδρα που φυτρώνουν. Βλέπεις όμως ακόμα τις ψηφίδες με τα έγχρωμα σταρουδάκια, απίστευτης ομορφιάς.
Οι κίονες στέκουν όρθιοι, μαυρισμένοι βέβαια από την φωτιά, αλλά μπορούν να συντηρηθούν. Γενικά πάντως ήταν μία μοναδική εμπειρία η επίσκεψη αυτή. Παραθέτω μερικές φωτό και ένα μικρό βίντεο. Αξέχαστο ενθύμιο μερικά φύλλα από μία μυρωδάτη βάγια που έχει φυτρώσει στον πρόναο, με ρίζες κάτω βαθιά στο δάπεδο που τόσες χιλιάδες μοναχοί και άλλοι λειτούργησαν, προσευχήθηκαν, δάκρυσαν, θάφτηκαν.

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019

Παρουσίαση νεοεκδοθέντος βιβλίου.

Ενα νέο βιβλίο εκδόθηκε αυτές τις μέρες με τίτλο ΠΕΤΡΟΣ ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Το συνέγραψε ο φίλος και μαθητής μου στα ψαλτικά Ευάγγελος Θεοδώρου. Είναι το πρώτο του βιβλίο που εκδίδεται επίσημα από εκδοτικό οίκο. Ασφαλώς από τον τίτλο αντιλαμβάνεται ο καθένας, ότι αφορά στον μεγάλο μελοποιό της ψαλτικής Πέτρο (1730-1778) που εχρημάτισε και Λαμπαδάριος (αριστερός ψάλτης) του Πατριαρχείου Κων/λεως και ο οποίος είχε καταγωγή από την Λακεδαίμονα.
Πρόκειται γιά μία μυθιστορηματική βιογραφία γραμμένη με πολύ όμορφο λυρικό και ρομαντικό τρόπο, αλλά και με παράθεση πολλών ιστορικών και εν πολλοίς άγνωστων στοιχείων και γιά τον Πέτρο και για την τότε εποχή, τόσο στην Λακεδαίμονα όσο και στην Κων/πολη. Γενικά πρόκειται γιά ένα βιβλίο που μπορεί να το διαβάσει ευχάριστα και με αμείωτο ενδιαφέρον κάθε ένας και ας μην έχει σχέση με την μουσική ή την ψαλτική.
Η πρώτη παρουσίαση του εν λόγω βιβλίου θα γίνει την Παρασκευή 15/2/2019 και ώρα 18.30, στο μέγαρο του Πνευματικού Κέντρου Κων/πολιτών, οδός Δημ.Σούτσου 46, Αμπελόκηποι Αθήνα και θα είμαι ένας εκ των παρουσιαστών. Ενα άλλο στοιχείο που με συγκίνησε ιδιαίτερα είναι ότι το βιβλίο ο συγγραφέας το αφιέρωσε σε μένα,κάτι ιδιαίτερα τιμητικό και συγκινητικό. Κοστίζει 18 ευρώ (στην παρουσίαση 15). Ειλικρινά αξίζει και τον κόπο και το κόστος.
Καλή αντάμωση.

Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2018

Τελετή (Σεμά) Μεβλεβί Δερβίσηδων. Πέραν-Κων/πολη. (αναπαράσταση)

Εδώ και πολύ καιρό ήθελα να παρακολουθήσω μία τελετή (Sema) των στροβιλιζόμενων Δερβίσηδων, δηλαδή του Ισλαμικού μοναστικού τάγματος των Mevlevi, που προήλθε από τον Mevlana Celalaeddin Rumi (1207-1273). Βέβαια τα "Μοναστήρια" των  Mevlevi έχουν κλείσει στην Τουρκία από το 1923 και αμφιβάλλω αν υπάρχουν πουθενά στον κόσμο σήμερα τέτοιου είδους Μοναστήρια (τεκέδες) με Mevlevi , όπως ήταν πριν τα κλείσουν, με καθορισμένο τυπικό ακολουθιών, γέροντες, ηγουμένους, διακονήματα και πάρα πολλά άλλα στοιχεία σχεδόν ταυτόσημα με αυτά των Χριστιανικών Μοναστηρίων.
Στο Πέραν στην Κων/πολη, κοντά στον πύργο του Γαλατά έχει πλήρως ανακαινισθεί ένας Τεκές Mevlevi που υπήρχε εκεί αιώνες, που έφτασε σε μεγάλη ακμή την Οθωμανική περίοδο και στον οποίο, όπως αναφέρουν παλαιοί συγγραφείς, δίδασκε γιά μερικά χρόνια τους εκεί μουσικούς Δερβίσηδες ο Πέτρος ο Πελοποννήσιος, Λαμπαδάριος της Μεγάλης Εκκλησίας, ονομαστός μουσικός και της Εκκλησιαστικής και της εξωτερικής μουσικής.
Σε αυτόν τον Τεκέ, που τώρα λειτουργεί ως μουσείο με πλούσια συλλογή αυθεντικών πραγμάτων των  Mevlevi που έζησαν εκεί, συνήθως μια φορά την εβδομάδα γίνεται αναπαράσταση της τελετής (Sema). Το πλέον βασικό είναι ότι η αναπαράσταση γίνεται απόλυτα πιστά προς την πραγματική τελετή, με εξαίρετους μουσικούς οργανοπαίκτες και "ψάλτες", οι δε στροβιλιζόμενοι Δερβίσηδες, με τον γέροντα και τους λοιπούς, επιτυγχάνουν σχεδόν να σε μεταφέρουν στο πραγματικό κλίμα της τελετής.
Βασική προϋπόθεση γιά κάποιον που ενδιαφέρεται να πάει είναι να διαβάσει και ενημερωθεί και γιά το Τάγμα και γιά την φιλοσοφία του και για το τυπικό του. Το να πάει κάποιος ως σκέτος τουρίστας και από περιέργεια, τίποτα δεν θα καταλάβει, θα χάσει τον χρόνο του και ίσως βαρεθεί κιόλας. Οπως διάβασα κάπου: "Είναι πρακτικά αδύνατο, να κατανοήσουμε τις κινήσεις του χορού των δερβίσηδων, αν δεν μελετήσουμε το παράδοξο όσο και εξωκοσμικό καθεστώς σχέσεων που αναπτύχθηκε ανάμεσά τους, για την κοινή αναζήτηση της αλήθειας, της φιλοσοφικής αγάπης και της αλληλοβοήθειας". Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πάμπολλες αναφορές γιά το εν λόγω μοναστικό τάγμα.
Η εβδομάδα 9-16/12/2018 είναι εβδομάδα αφιερωμένη στον ιδρυτή του τάγματος Mevlana Celalaeddin Rumi. Ετσι με κατάλληλη προετοιμασία, μαζί και με τον φίλο Χρίστο Ψωμιάδη που είναι μουσικός (Πολίτικη λύρα) και ψάλτης, πήγαμε και παρακολουθήσαμε την τελετή, χθές Κυριακή το απόγευμα. Ο αριθμός των με εισιτήριο εισερχομένων ήταν καθορισμένος και γενικά υπήρχε τάξη χωρίς την γνωστή φασαρία ανίδεων τουριστών. Επαιξαν τα καθορισμένα όργανα και "έψαλλαν" μερικοί από τους καλύτερους αυτήν την εποχή μουσικούς της Πόλης. Είναι εμφανέστατο και στους μουσικούς, αλλά -και κυρίως- στους "χορευτές" ότι ζούν την όλη τελετή. Αν δεν είναι μυημένοι οι ίδιοι, σίγουρα έχουν εξαντληθεί πάνω σε αυτό που αναπαριστούν.
Η όλη τελετή σε μεταφέρει σε άλλες εποχές, με παλαιούς αυθεντικούς ήχους και ρυθμούς. Και σίγουρα δεσπόζει η παλαιά κλασική Βυζαντινή μουσική, κάτι φυσικό αφού πάνω σε αυτήν στηρίχθηκαν όλα τα μουσικά στοιχεία των τελετών από τους διάφορους μελοποιούς.  Σού έρχονται αυτόματα στον νού, ακούγοντας την εξέλιξη του μέλους, παλαιά χερουβικά και κοινωνικά, Κουκουζέλεια κρατήματα, Μπερεκέτειοι καλοφωνικοί ειρμοί και περίτεχνα μελίσματα του Πέτρου Τον εναρμόνιο βαρύ, διαδέχεται ο διατονικός και αυτόν ο πλ.Β. Ακούς σωστά διαστήματα, ακούς έλξεις, τα πάντα. Και όλα μέσα σε λιτή και απόλυτα μετρημένη έκφραση. Αυτό που σου μένει στο τέλος είναι η πεποίθηση ότι ολόκληρη η τελετή στηρίζεται πάνω στην μουσική. Ολες οι κινήσεις, οι εκφράσεις, η ένταση, η πραότητα, τα πάντα κινούνται και εκδηλώνονται βάσει της μουσικής. Κάτι που σίγουρα μας οδηγεί να αναλογισθούμε πολλά γιά τον ρόλο της μουσικής.
Παραθέτω ένα μικρό βιντεο με απόσπασμα από τον Α' χαιρετισμό, που λαμβάνουν καιρό από τον "γέροντα" πριν στροβιλισθούν οι "χορευτές". Επίσης όποιος επιθυμεί να δεί και απόσπασμα από τον Δ' χαιρετισμό, που συμμετέχουν στο στροβίλισμα και οι "γέροντες", σε έναν καταιγιστικό ρυθμό με έναν υπέροχο πλ.Β , που κλείνει με ένα μόνο όργανο και αποκαμωμένους τους χορευτές, τον μονοφωνάρη στον ίδιο ήχο καθώς και την "απόλυση" μπορεί από  Ε Δ Ω

Κυριακή, 25 Νοεμβρίου 2018

Εορτή Αγίας Αικατερίνας.Μετόχι Σινά Μπαλατά Κων/πολεως.

 Σήμερα, εορτή της Αγίας Αικατερίνας, πολιούχου της περίφημης Ιεράς Μονής Σινά, εόρτασε και το εδώ στην Κ/πολη μετόχι της. Το εν λόγω μετόχι βρίσκεται πολύ κοντά στο Πατριαρχείο, στην περιοχή Μπάλατ. Είναι ένα μεγάλο σχετικά συγκρότημα όπου περιλαμβάνει κτίρια και τον ναό που τιμάται επ' ονόματι Ιωάννου του Προδρόμου.
Δεν είναι περιφραγμένο με υψηλούς τοίχους όπως όλες οι εκκλησίες της Κ/πολης και είναι ορατό από παντού. Ο ναός και τα κτίρια που βρίσκονται γύρω του, γλύτωσαν προ ολίγων ετών ως εκ θαύματος από την κατεδάφιση, όταν κατασκευαζόταν ο μεγάλος παραλιακός δρόμος δίπλα από τον Κεράτιο.
Και ο ναός με τα εξαιρετικής τέχνης τέμπλο, άμβωνα και θρόνο και τα κτίρια με περίτεχνες απεικονίσεις, είναι από τα πλέον αξιόλογα Ρωμέηκα ιστορικά κτίρια. Δυστυχώς όμως είναι όλα σε πολύ κακή κατάσταση, ετοιμόρροπα και ουδείς διαμένει πλέον εκεί. Υπάρχει όμως, όπως εσχάτως ανακοινώθηκε, κάποιο πρόγραμμα μίας ειδικής διεύθυνσης των Βακουφίων και επίκειται η πλήρης  αποκατάσταση όλων των κτιρίων. Είθε.
Η ιστορία αυτού του ιστορικού μετοχίου είναι μεγάλη και πολύπλευρή. Σε αυτό διέμεναν επιφανείς εκκλησιαστικοί ηγέτες όταν προσέρχονταν γιά επίλυση σπουδαίων θεμάτων. Επίσης συνδέεται άμεσα και με την ψαλτική, αφού εδώ συνεδρίαζαν για τρία τουλάχιστον χρόνια πριν από το 1814 οι τρείς διδάσκαλοι (Χρύσανθος, Γρηγόριος και Χουρμούζιος) όπου επινόησαν και τακτοποίησαν όλες τις λεπτομέρειες της νέας εν χρήσει και σήμερον μεθόδου ψαλτικής.
Λειτούργησε ο υπεύθυνος του μετοχίου και εκπρόσωπος της Μονής Σινά στην Κων/πολη  Σεβ/τος Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ.κ. Στέφανος. Συμμετείχαν ο Μ.Εκκλησιάρχης και ένας Διάκονος του Πατριαρχείου. Βρέθηκα σήμερα λοιπόν εκεί και εγώ, όπου μαζί με τον λίαν αγαπητό μοναχό Νικόλαο Διονυσιάτη ψάλλαμε τον Ορθρο και την Θ.Λειτουργία. Προσήλθε ικανός αριθμός πιστών από διάφορα μέρη της Πόλης. Τελέσθηκε μία απλή, λιτή, αλλά μέσα σε ιδιαίτερα κατανυκτικό κλίμα, λειτουργία.
Στο τέλος ο λειτουργός Σεβ/τος μοίρασε και τα γνωστά δακτυλίδια φυλαχτά της Μονής Σινά. Ασφαλώς θυμήθηκα έντονα την προ ολίγον ετών μετάβασή μας στο ιστορικό Μοναστήρι του Σινά, με τον σύλλογο ψαλτών Λακωνίας, όπου ψάλλαμε εκεί την πανήγυρή της. Ως ενθύμιον και της σημερινής ευφρόσυνης εμπειρίας παραθέτω, εκτός των φωτογραφιών και ένα μικρό ηχητικό βίντεο με τα στιχηρά των αίνων. Και του χρόνου.

Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2018

Πανήγυρις Αγ.Μηνά Υψωμαθείων. Κων/πολη 2018.

Γιά δεύτερη συνεχή χρονιά, όντας Πρωτοψάλτης στην περιφέρεια Υψωμαθείων, συμμετείχα στην επέτειο πανήγυρη του ιστορικού ιερού ναού  Αγίου Μηνά Υψωμαθείων. Είχα γράψει σχετικά και γιά την αντίστοιχη περσινή πανήγυρη  Ε Δ Ω   
Ο εν λόγω ιερός ναός που βρίσκεται στα όρια Υψωμαθείων και Γεντηκουλέ, έχει μεγάλη ιστορία από τα Βυζαντινά χρόνια. Είχε υποστεί μεγάλες καταστροφές κατά τα τραγικά γεγονότα του 1955. Αρχικά ήταν ναός αφιερωμένος στους μάρτυρες Κάρπο και Πάπυλο. Εξ ού και το αγίασμά τους στο υπόγειο του ναού, το οποίο δεν ανήκει στον ναό δυστυχώς εδώ και μερικές δεκαετίες, λόγω πώλησής του και έγινε χώρος εστίασης.
Επίσης έχει παλαιά εικόνα αφιερωμένη στους Αγίους Αναργύρους. Μάλιστα βρήκα σε ένα παλαιό βιβλίο μελοποιημένο και καλλιγραφημένο έντεχνα, το απολυτίκιο τους. Ολα δε τα επί των αναλογίων λειτουργικά βιβλία είναι παλαιά και αυθεντικών εκδόσεων.
Κάθε χρόνο εις τον εσπερινόν, προσέρχεται και χοροστατεί ο Παναγιώτατος Οικ. Πατριάρχης. Μαζί του προσέρχεται και άπασα η ακολουθία του. Το αυτό έγινε και φέτος. Εψαλλαν οι Πατριαρχικοί Ψάλτες, ο ΑΠτΜΕ κ.Π.Νεοχωρίτης και ο ΑΛτΜΕ κ.Σ. Φλοίκος. Συμμετείχα στον δεξιό χορό. Ολα εψάλησαν κατά την Πατριαρχική τάξη και παράδοση.
Την επομένη τελέσθηκε ο Ορθρος και η Θ.Λειτουργία. Χοροστάτησε και λειτούργησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Αλικαρνασσού κ.Αδριανός, με τους ιερείς της περιφέρειας.Δεν λειτούργησε ο επόπτης της περιφέρειας Σεβ/τος Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ.κ Μάξιμος, επειδή συλλειτούργησε με τον Παναγιώτατο στην Μητρόπολή του γιά τον Αγιο Νεκτάριο. 
Ψάλλαμε με τον Λαμπαδάριο της περιφέρειας Ευρυσθένη Τσολακίδη απλά και λιτά. Ως ενθύμια παραθέτω -πέραν των φωτό- και δύο βιντεάκια. Το ένα από τον εσπερινό είναι το "Εις πολλά" της εισόδου, χαμηλά και προσευχητικά όπως πάντα το ψάλλουν οι Πατριαρχικοί. Το δεύτερο από την Θ.Λειτουργία, είναι ένα σύντομο Αξιον εστίν που έψαλλα σε ήχο πρωτόβαρυ, μέλος Αλ.Κεχαγιόπουλου. Και του χρόνου.


Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου 2018

Πανήγυρις Ι.Ν Αγ.Αναργύρων Γηροκομείου Μπαλουκλί Κων/πόλεως.

Σήμερα εορτή των Αγίων Αναργύρων, πανηγύριζε ο εντός του Γηροκομείου των Ρωμιών, στο Μπαλουκλί Κων/πόλεως, ομώνυμος ιερός ναός. Κάθε χρόνο κατά την πανήγυρή του -και όχι μόνον- προσέρχεται με άπασαν την ακολουθίαν του και χοροστατεί ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης. Αυτό έγινε και σήμερα. Εψαλλαν ο Αρχων Πρωτοψάλτης της Μ.Ε κ.Παν.Νεοχωρίτης και αριστερά ο Αρχων Β' Δομέστικος κ.Γ.Μπακόπουλος. Συμμετείχα και βοήθησα και εγώ στο δεξιό αναλόγιο. Ηταν ιδιαίτερα συγκινητικό όταν μετέφεραν ενωρίς από τον Ορθρο, τους δύο γηροκομούμενους στο εν λόγω Ρωμέϊκο ίδρυμα πρώην Αρχοντες της Μεγάλης Εκκλησίας τον Πρωτοψάλτη κυρ Λεωνίδα Αστέρη και τον Λαμπαδάριο κυρ Ιωάννη Χαριατίδη, γιά να παρακολουθήσουν την Θεία Λειτουργία και να κοινωνήσουν. Μάλιστα διακρίνονται στα παρατιθέμενα βίντεο με πόση προσήλωση παρακολουθούν. Η ακολουθία τελέσθηκε σύντομα λιτά και κατά τα Πατριαρχικά ειωθότα. Στο τέλος ο Παναγιώτατος μεταξύ άλλων αναφέρθηκε και στην υψηλού επιπέδου φροντίδα που παρέχεται σε όλους τους γηροκομούμενους ομογενείς, ώστε όλοι να αισθάνονται ως μία οικογένεια.
Μετά την ακολουθία ο Πρωτοψάλτης εξέφρασε την επιθυμία και μαζί επισκεφθήκαμε τους προαναφερθέντες προκατόχους του Αρχοντες στα δωμάτιά τους γιά μία περισσότερο προσωπική επικοινωνία. Μάλιστα ο κυρ Ιωάννης Χαριατίδης ο οποίος παρά την ηλικία του έχει πλήρη διαύγεια, μας εξιστόρησε διάφορα ψαλτικά περιστατικά και πληροφορίες από την μακρά θητεία του στα αναλόγια της Πόλης και του ΠΠΝ, για τους αειμνήστους Κ.Πρίγγο, Θρ.Στανίτσα, Α.Μιχαηλίδη κ.α.
Από την όλη ακολουθία παραθέτω ως ενθύμια, το Α' στιχηρό ιδιόμελο των αίνων, όπως εψάλη από τον Αρχοντα Πρωτοψάλτη και το Αποστολικό ανάγνωσμα που ευγενώς μου παραχώρησε και ανέγνωσα εγώ. Και του χρόνου.
1.- Στιχηρό ιδιόμελο Αγ.Αναργύρων

2.- Αποστολικόν ανάγνωσμα Α' Νοεμβρίου (Αγίων)
  

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2018

Κ/πολη - Αγιος Ανδρέας ο εν τη κρίσει. Ενας άγνωστος Βυζαντινός ναός.

Κάθε χρόνο στις 17 Οκτωβρίου, το συναξάριο αναφέρει, εκτός των άλλων εορταζομένων Αγίων και "Μνήμη και του Οσιομάρτυρος Ανδρέου του εν τη κρίσει". Είναι ένας από το νέφος των μη εορταζομένων Αγίων της Εκκλησίας, άγνωστος στους περισσότερους Χριστιανούς ακόμη και σε εμάς του εκκλησιαστικού χώρου, είτε ιερωμένους, είτε ψάλτες. Ο λόγος που γράφω γι αυτόν τον Αγιο είναι επειδή τυχαία βρήκα εδώ κοντά που μένω στην περιοχή Υψωμαθείων, ένα τζαμί ονομαζόμενο KOCA MUSTAFA PASA SUMBUL EFENDI CAMII, το οποίο όμως πριν, επί Βυζαντινών, ήταν Χριστιανικός ναός επ ονόματι αυτού του Αγίου και ήταν το καθολικό φερώνυμης γυναικείας μονής, που εκτός του ναού διέθετε νοσοκομείο, γηροκομείο, σχολεία και άλλους χώρους κοινωνικής προσφοράς.
Ας επεξηγήσω όμως κάποια πράγματα που έψαξα και βρήκα. Κατ΄αρχην ο Αγιος Ανδρέας ο εν τη κρίσει, έζησε κατά τον 8ο μ.Χ αιώνα. Ηταν Μοναχός και ζούσε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Οταν στην Κων/πολη ξέσπασε η μεγάλη και λίαν επώδυνη περίοδος της εικονομαχίας και ειδικά κατά την βασιλεία του Αυτοκράτορα Κων/νου Ε' του επονομαζομένου και Κοπρώνυμου, μετέβη από την Κρήτη στην Κων/πολη γιά να αντιταχθεί στις διώξεις των εικονολατρών. Εκείνη μάλιστα την περίοδο η Κρήτη είχε αποσπασθεί από την διακαιοδοσία της Ρώμης που ανήκε και εντάχθηκε στην δικαιοδοσία της Κων/πολης. Ισως επειδή η Ρώμη ήταν αντίθετη στις διώξεις των εικονολατρών. Επιτέθηκε λοιπόν φραστικά λένε τα συναξάρια στον Αυτοκράτορα σε κάποια έξοδό του από το παλάτι και έτσι θανατώθηκε. Τάφηκε στην περιοχή ονομαζομένη  "εν τη κρίσει". Ονομαζόταν  έτσι η περιοχή είτε επειδή εκεί έθαβαν τους εκτελουμένους σε θάνατο κακούργους, είτε επειδή υπήρχε μεγάλο κυπαρίσσι (κορμός τεράστιος υπάρχει ακόμα), όπου αποδιδόταν κρίση με μια κρεμάμενη αλυσίδα σε αυτό, σε χρηματικές αντιδικίες πολιτών.
Στο ίδιο λοιπόν σημείο η Αρκαδία, κόρη του Θεοδοσίου του νεωτέρου, έκτισε ναό επ ονόματι του Αγίου Ανδρέα και γυναικείο Μοναστηριακό συγκρότημα. Ο ναός και το όλον συγκρότημα πέρασε από πολλά στάδια. Επαθε πολλές και διαφόρων ειδών καταστροφές, ανακαινίσεις και αναστυλώσεις στο διάβα των αιώνων. Μετά την άλωση συνέχισε να λειτουργεί ως Μονή μέχρι το 1489. 
Υστερα επί σουλτάνου Βεγιαζητ Β' ο Βεζύρης Κοτζά Μουσταφά Πασάς την μετέτρεψε σε τζαμί. Μάλιστα λίγο μετά ο Σεϊχης Σουμπουλ Σιναν έχτισε δίπλα Μοναστήρι Δερβίσηδων. Ολα αυτά τα κτίσματα υπάρχουν και σήμερα. Με τεράστιες βέβαια επεμβάσεις. Υπάρχουν σχολεία εντός του τεράστιου περιβόλου. Υπάρχουν νεκροταφεία, τάφοι αγίων του Ισλαμ, διανέμεται συσίτιο και άλλα είδη. Επίσης όπως μου είπε Αγιορείτης μοναχός γνώστης της Κ/πολης, κάτω από τον ναό βρέθηκε και άλλος υπόγειος ναός με Χριστιανικούς τάφους. Εξ άλλου εδώ μετέφερε τα λείψανα του Πατριάρχου Αρσενίου από την Αγία Σοφία η Θεοδώρα Ραούλαινα περί το 1287.  
Επίσης εξωτερικά στην πρόσοψη του ναού υπάρχουν δύο τάφοι. Στον ένα εξ αυτών μία πινακίδα γράφει: SIDIKA HATUN (SARI SIDIKA) BIZANS IMPRATORU KONSTANTININ KIZI KATERINANIN MUSLUMAN OLUP SISIKA ADINI ALDIGI VE BURADA MEFUN BULUNDUGU RIVAYET EDILMISTIR. Σε ελεύθερη μετάφραση λέει ότι η SIDIKA, πρώην Κατερίνα, κόρη του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Κων/νου, ασπάσθηκε το Ισλάμ και μετονομάσθηκε σε SIDIKA. Αυτό δεν ξέρω αν αληθεύει και σε τι στοιχεία το στηρίζουν.
Από τον συγκεκριμένο χώρο διέρχομαι τακτικά. Γίνονται ευρείας εκτάσεως έργα. Το τζαμί ήταν κλειστό γιά μήνες,αλλά εσχάτως άνοιξε. Εύκολα καταλαβαίνεις όταν βρεθείς στον χώρο, ότι ολόκληρο το συγκρότημα έχει μεγάλη και εν πολλοίς άγνωστη ιστορία. Εξ άλλου και οι διάσπαρτοι σαφώς Βυζαντινοί κίονες το μαρτυρούν. Βέβαια η χρήση τους μάλλον άλλες ανάγκες εξυπηρετούν σήμερα. Ολος ο χώρος πάντως δείχνει πως συνεχίζει με άλλα δεδομένα την μακρά πορεία του. Ιμάμηδες με το κοράνι. Μικροπωλητές με κομποσκοίνια και άλλα μικροπράγματα. Και πιστοί που προσεύχονται είτε μέσα στον ναό, είτε εξω στους τάφους των αγίων τους.
 Πήγα και σήμερα ημέρα της εορτής του Αγίου Ανδρέα στον ναό. Δεν είναι μεγάλος σε όγκο ναός. Δείχνει καθολικό μονής. Οι παρεμβάσεις δυστυχώς και στα χρώματα και στο σοβάτισμα δεν είναι και οι καλύτερες. Τέλος πάντων. Ομως οι κίονες είναι σε εξαιρετική κατάσταση και οι σταυροί δεν έχουν καταστραφεί. Πολλά και αναλυτικά στοιχεία όποιος θέλει μπορεί να βρεί και γιά τον ναό και ιστορικά στην Μεγάλη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια Ε Δ Ω. Για ακόμη περισσότερα και ειδικά την σχέση του Αγίου με τον σύγχρονό του σχεδόν Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Ανδρέα τον Ιεροσολυμίτη και πολλά άλλα, όποιος θέλει μπορεί να βρεί στην εργασία ενός Βασ. Λαούρδα με τίτλο " Ο Αγ. Ανδρέας ο εν τη κρίσει και η Κρήτη την εποχή της εικονομαχίας".  Παραθέτω εκτός των παραπάνω φωτογραφιών και ένα μικρό βίντεο από το εσωτερικό του. Αυτά και του χρόνου.




Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

Ναός Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Κωνσταντινούπολη 2018.

Πέρυσι τέτοια εποχή είχα πάει για πρώτη φορά, στον Ιουστινιάνειο περικαλλή και ιστορικό ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου (που τώρα είναι τζαμί γνωστό ως κιουτσούκ Αγια σοφιά) εδώ στην Κων/πολη, με την ευκαιρία της εορτής των που είναι κάθε χρόνο στις 7 Οκτωβρίου. Μάλιστα είχα γράψει κάποια  πράγματα και μαζί με κάποιες φωτό και ένα ηχητικό έκανα σχετική ανάρτηση Ε Δ Ω .
Βέβαια τουλάχιστον μία φορά κάθε μήνα επισκέπτομαι τον περίφημο αυτόν ναό, μπαίνω και κάθομαι αρκετή ώρα μέσα σε απόλυτα ήσυχο περιβάλλον και πάντα αισθάνομαι το ίδιο δέος και εισπράττω την ίδια θετική ενέργεια. Ο ναός είναι τόσο ήσυχος -όπως και ο Παντοκράτορας- γιατί δεν τον επισκέπτονται τα μπουλούκια των τουριστών και νοιώθεις μία απίστευτη ηρεμία. Επίσης είναι διατηρημένος σε άριστη κατάσταση. Φέτος η εορτή των εν λόγω Αγίων συνέπεσε Κυριακή και δεν ήταν δυνατόν να πάω την ημέρα της εορτής των. Ετσι πήγα σήμερα. Και ένοιωσα ακριβώς αυτά που περιγράφω παραπάνω.
Αλλος ένας πολύ μικρός αλλά εξαιρετικά όμορφος ναός των Αγίων είναι στην πατρίδα μου την Μάνη, κτίσμα του 12ου αιώνος. Δεν ξέρω αν υπάρχουν κι άλλοι ναοί επ' ονόματι αυτών των Αγίων στην Ελλάδα. Μαζί με τις φωτό, παραθέτω και ένα μικρό βιντεάκι από το εσωτερικό του ναού. Πάνω στην εξαιρετική επεξήγηση που μου έκανε ένας φίλος Αγιορείτης καλόγερος, έψαλα διακριτικά το "Τις Θεός μέγας", ως μνημόσυνον των Αγίων, των κτητόρων και όλων όσων υπηρέτησαν με κάθε τρόπο ανά τους αιώνες τον περίφημο αυτόν ναό. Και του χρόνου.

Δευτέρα, 1 Οκτωβρίου 2018

Κατά μήκος των Βυζαντινών τειχών.

Κάθε μέρα σχεδόν περπατάω κατά μήκος των περίφημων οχυρωματικών Βυζαντινών τειχών, που κράτησαν απόρθητη για αιώνες την Κων/πολη. Τείχη που χτίσθηκαν σχεδόν από την ίδρυσή της και με προεκτάσεις, ενισχύσεις, ανακαινίσεις, επισκευές και προσθήκες, έμειναν όρθια γιά αιώνες, μέχρι την άλωσή της. Και παραμένουν μέχρι σήμερα σε μεγάλο μήκος, αλλού σε καλή κατάσταση, αλλού σε τραγική, και αλλού λάθος αναπαλαιωμένα. Εντύπωση μου κάνει το γεγονός ότι σχεδόν κάθε φορά που διέρχομαι κοντά τους, όλο κάποια νέα στοιχεία ανακαλύπτω. Είτε μία επιγραφή, είτε έναν σταυρό, είτε κάποιο άλλο σημάδι, όλα ενδεικτικά των ανθρώπων που εργάσθηκαν επί αιώνες γιά να τα διατηρούν όρθια και απόρθητα. Σήμερα αφού πέρασα από τα ερείπια της περίφημης Μονής Στουδίου -και είναι οδυνηρό να βλέπεις πως κατάντησαν τα κτίρια αυτής της πάλαι ποτέ ξακουστής ιστορικής Μονής- έφτασα ακριβώς αποκάτω όπου είναι τα τείχη προς την θάλασσα του Μαρμαρά. Βέβαια στην εποχή των Βυζαντινών, η θάλασσα έφτανε ως τα τείχη. Σήμερα όμως έγινε επιχωμάτωση στην θάλασσα πλάτους άνω των 200 μέτρων και πάνω κατασκευάσθηκε μία τεράστια λεωφόρος και ένα πάρκο. Ακριβώς εκεί που παλαιά υπήρχε αγίασμα του Προδρόμου της Μονής Στουδίου και η πύλη του ροδιού, είναι ένας πύργος μισοερειπωμένος. Πρόσεξα λοιπόν πάνω σε αυτόν την επιγραφή. Γράφει: "ΑΝΕΚΑΙΝΙΣΘΗ ΠΑΡΑ ΜΑΝΟΥΗΛ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΡΩΜΑΙΩΝ". Δίπλα ακριβώς από τον πύργο αυτόν, είναι μία Αρμενική εκκλησία.
Προχώρησα δυτικά εξωτερικά των τειχών. Παρατηρείς εύκολα πόση φθορά έχουν πάθει τα τείχη από σπίτια ή εργοστάσια που κτίσθηκαν σε παλιές εποχές πάνω τους. Βέβαια όλα αυτά τα σπίτια και κτίρια τώρα είναι ερείπια γιατί μάλλον η αρχαιολογία δεν επιτρέπει χρήση και αναμένει κονδύλια γιά επισκευές. Εφθασα στον πύργο του Θεόφιλου που ήταν η κατάληξη των τειχών από την δυτική πλευρά. Μέρος του πύργου αυτού έχει επισκευασθεί, αν και όχι με τον καλύτερο τρόπο.
Βέβαια το πάρκο και η περιποίηση που κάνουν σε αυτό και τα πολλά λουλούδια εντυπωσιάζουν. Από εδώ αντικρύζεις στο βάθος πέρα από τα τείχη προς Μακροχώρι, ουρανοξύστες να ξεφυτρώνουν, δείχνοντας την σημερινή πραγματικότητα.
Πάλι ακολουθώντας τα τείχη εφτασα εξωτερικά στην βορειοδυτική πλευρά τους. Πύργοι οχυρωματικοί οι περισσότεροι ετοιμόρροποι, σε σταθερή απόσταση ο ένας από τον άλλον, φτάνουν ως ψηλά στην χρυσή πύλη όπου και η φυλακή των Οθωμανών το Γεντικουλέ. Ενας από τους πύργους είχε και αυτός πάνω μία Βυζαντινή επιγραφή, αλλά δεν κατάφερα να την διαβάσω.
Η πρωϊνή πεζοπορία μου στην ιστορία των Βυζαντινών ή Ρωμαίων κατέληξε διερχόμενος έξω από την περίφημη χρυσή πύλη. Που είναι απροσπέλαστη και σου δημιουργεί η όλη εικόνα και το περιβάλλον μάλλον μία μελαγχολική διάθεση. Εχω ξαναγράψει γι αυτήν παλαιότερα. Εισερχόμενος στην συνοικία του Γεντικουλέ, επανέρχεσαι αμέσως και απότομα στο σήμερα. Στην πολυκοσμία, στην αγωνιώδη προσπάθεια πολλών φτωχών ανθρώπων -οι περισσότεροι των οποίων προέρχονται από τα βάθη της ανατολής- γιά τον επιούσιο. Ανθρωποι απλοί, που καμία σχέση δεν είχαν ή έχουν με την Πόλη και την ιστορία της, μάλλον ούτε καν υποψιάζονται που βρίσκονται και νομίζω ότι δεν θα πρέπει να τους απασχολεί κιόλας.....

Αναγνώστες