Πανηγύρια καλοκαιριού. Κάθε χρόνο και χειρότερα.

Περί των καλοκαιρινών πανηγυριών ο λόγος. Οπου κάθε πόλη και φεστιβάλ... Κάθε κωμόπολη και συναυλία....Κάθε χωριό και γλέντι.... Κάθε Δήμος και αρπαχτή.... Κάθε πολιτιστικός σύλλογος και κιτσαριό.  Και βαφτίζονται όλα αυτά με βαρύγδουπα ή κωμικοτραγικά ονόματα. Ακούς γιά γιορτές πολιτισμού. Με προμετωπίδα έναν 80αρη η μία 75άρα, απόμαχες φίρμες του 1980. Ακούς για γιορτή της τομάτας κι ας μην μπορείς να βρείς να φάς μία ντομάτα νόστιμη. Ακούς γιά γιορτή της σαρδέλας κι ας είναι οι ξεμεινεμένες από αυτές που  τις αλίευσαν Αιγύπτιοι. Ακούς γιά γιορτή της γίδας και είναι  αμφίβολο αν είναι ντόπια τα κρέατα η τα φέρνουν απο Αλβανία, αφού είναι γνωστό τοις πάσι, ότι έχει απομείνει το ένα δέκατο των παλιών τσοπαναραίων σε κάθε χωριό που να έχουν γίδες και κατσίκια. Αλλο τι δηλώναν οι επιτήδειοι στον ΟΠΕΚΕΠΕ..

Οσο γιά τους Δήμους. Βαρύγδουπα προγράμματα καλοκαιρινών εκδηλώσεων. Με ανακοινώσεις και δελτία τύπου. Με άγνωστες στους πολίτες συναλλαγές των υπευθυνων πολιτισμού κάθε Δήμου (όλος ο πολιτισμός είναι σε αυτούς), με τους καλλιτέχνες της αρπαχτής και τους ατζέντηδες. Και καταναλώνονται μεγάλα ποσά γι αυτές τις εκδηλώσεις -οι πλείστες των οποίων είναι καρακίτσ-, από το δημόσιο χρήμα των Δήμων, που το εισπράττει από όλους μας με χαράτσια πάνω στο ρεύμα και στο νερό. Και βέβαια οι περισσότερες πλατείες και δρόμοι είναι τίγκα στο σκουπίδι και στην μπίχλα που οι γεμάτοι πολιτισμό νεοέλληνες παράγουν και βέβαια δεν καθαρίζουν σωστά και καθημερινά όπως έχουν την υποχρέωση οι Δήμοι. Αλλά πως θα δείξει ο κύριος Δημαρχούλης κάθε Δήμου και ο κάθε παρατρεχάμενός του ότι παράγουν έργο.

Και πάμε στους κάθε λογής συλλόγους. Αθλητικούς, πολιτιστικούς, αγροτικούς, συνδικαλιστικούς, μαθητικούς κλπ κλπ. Ολοι κόπτονται ότι παράγουν πολιτισμό. Με κλήση κυρίως "καλλιτεχνών" του νταλκά και του ξεγυμνώματος. Δεν έχω τίποτα με τους καλλιτέχνες. Την δουλειά τους κάνουν και τις αρπαχτές τους γιά να κονομήσουν και να ζήσουν και αυτοί. Γιατί μαγαζιά να δουλέψουν μόνιμα τον χειμώνα δεν υπάρχουν. 

Αλλά βρε παιδί μου τι προσφέρει ένας νταλκαδιάρης αοιδός σε ένα χωριό, μπροστά από μία εκκλησία, να χτυπιέται γιά τον νταλκά του ή μία λυγερόκορμη σχεδόν γυμνή τραγουδιάρα, να λικνίζεται ενώπιον ανομοιόμορφου συνόλου πανηγυριωτών από τον παπά της ενορίας, τους περιφερόμενους Αλβανούς και Πακιστανούς εργάτες, έως τους παππούδες και τις γιαγιάδες, παιδιά τουριστών να τρέχουν σαν ζαβά, με φαστ-τρακ προψημένη μπουζοπούλα, μπύρες και αναψυκτικά, όλα σε πλαστικά πιάτα και ποτήρια και χωρίς καμια απόδειξη??

Επίσης το παραγόμενο μουσικό αποτέλεσμα είναι κάκιστο. Υπερβολική έως εκκωφαντική ένταση των μεγαφώνων. Με ηλεκτρικό μπιτάτο ήχο. Και καταιγιστικό ρυθμό από το ηλεκτρικό συνθεσάϊζερ, που όχι συρτό καλαματιανό ή τσάμικο μπορείς να χορέψεις, αλλά ούτε χοροπηδηχτό. Και βλέπεις ορδές νεαρών ουγκάνων να χοροπηδούν καταϊδρωμένοι, νομίζοντας ότι χορεύουν. Οι πανηγυριτζήδες τραγουδιστές των "Δημοτικών" τραγουδιών, καταστρέφουν κάθε χρόνο και χειρότερα, τραγούδια διαμάντια που τα ακούσαμε και τα χορέψαμε από τραγουδιστές με αξία και σεβασμό στα παραδοσιακά μας τραγούδια. 

Ελάχιστοι καλλιτέχνες απέμειναν να σέβονται τα παραδοσιακά μας τραγούδια και τους ακροατές. Στα νησιά του Αιγαίου, με την πλούσια μουσική παράδοση και χορούς, η καταστροφή είναι σχεδόν ολική. Πάρτε παράδειγμα την Ικαρία. Ορδές φτιαγμένων από κρασιά και δεν ξερω τι άλλο τουριστών, καταστρέφουν ιστορικά πανηγύρια σε χωριά που είχαν παράδοση και σπουδαίους μουσικούς. Επίσης συνεχή είναι τα ρεπορτάζ των ειδήσεων για συράξεις μεθυσμένων σε πανηγύρια. Με καρεκλοπόλεμο έως μαχαιρώματα. Κυρίως τα ξημερώματα, όντας λιάδα. Χώρια τα θανατηφόρα τροχαία κάθε μέρα από μεθυσμένους οδηγούς.

Εχω αναμνήσεις από το παραδοσιακό, ακηδεμόνευτο από κανένα Δήμο ή σύλλογο πανηγύρι του χωριού μου. Που γινόταν για την γιορτή της Παναγιάς. Και εννοείται όχι πρίν το 15γουστο αφού ήταν μέρες νηστείας, αλλά την ημέρα της γιορτής το απόγευμα. Στην πλατεία στον πλάτανο. 

Εκει που ήταν μία πρόχειρη παράγκα που έφτιαχνε κάποιος ντόπιος γιά τον μήνα Αύγουστο με σέμες. Πουλούσε μόνο καφέ, κρασί, λουκούμια, βυσσινάδες και πορτοκαλάδες. Και καθόντουσαν όλοι οι Καριώτες γύρω-γύρω στον φόρο. Εφερναν μαζί τους όσοι ήθελαν και το φαγητό τους η μεζέδες. Και απολάμβαναν μέχρι που σουρούπωνε τον βιολιτζή τον μπάρμπα Σπύρο με τον μπάρμπα Γιάννη τον Βρετάκο στο μπουζουκάκι, να τραγουδάνε γνήσια κυρίως δικά μας Λακωνικά τραγούδια. Και πάντα ξεκίναγε το χορό ο παπαΓιάννης ο εφημέριος του χωριού και πατέρας μου. Και μετά όλες οι οικογένειες με την σειρά χόρευαν. Και ήξερε ο βιολιτζής κάθε ένας ποιό τραγούδι θέλει γιά να το χορέψει.

Θυμάμαι την μανούλα μου, όταν την σηκώναμε -με κόπο γιατί δεν το ζητούσε-, χόρευε το χειμαριώτικο που ήξερε ότι θέλει και της έπαιζε ο μπάρμπα Σπύρος. Ολα αυτά δυστυχώς παρήλθαν. Ακόμη και στο ορεινό  κατσικοχώρι μου, με όχι πάνω από δέκα μόνιμους κατοίκους τώρα, το "πανηγύρι" που γίνεται δεν έχει καμία σχέση με τα παλιά, γίνεται άκαιρα προ της εορτής και φέτος από ότι έμαθα έγινε και κάποιο επεισόδιο μεταξύ άγνωστων μάλλον Αλβανών, που είχαν έλθει να ....γλεντήσουν. Αποφεύγω πολλά χρόνια τώρα να βρίσκομαι εκεί όταν γίνεται αυτό γιατί θλίβεται η ψυχή μου. Χώρια που κρατά ως τα ξημερώματα άνευ λόγου.

Υπάρχει ελπίδα να επανέλθουν πανελλαδικά τα πανηγύρια σε μία στοιχειωδώς αξιοπρεπή κατάσταση?? Πιστεύω πως όχι. Αν δεν αυτοκαταργηθούν όταν σταματήσει ο κόσμος να συμμετέχει, ώστε να βγεί κάτι νέο, αυτονομημένο από Δήμους και συλλόγους, λαϊκό και γνήσιο, δεν πρόκειται να υπάρξει κάτι θετικό. Οπότε αλάργα. Υπάρχουν πάντως πολλές εναλλακτικές προτάσεις και ιδέες από παρέες με άριστο μουσικό και πολιτιστικό επίπεδο και γνώσεις. Χωρίς καπέλωμα από κανέναν. Αρκεί να ψαχθείς και θα τις βρείς.

Ως επίλογο παραθέτω ένα Μωραϊτικο συρτό, όπως το τραγουδά σωστά ένας από τους ελάχιστους σοβαρούς υπηρέτες της παράδοσης που διαθέτει και γνώσεις και σπουδαία φωνή. Ο Παναγιώτης Λάλεζας. Την πασίγνωστη Περδικούλα σε αργό καλαματιανό και στην συνέχεια σε πιό γρήγορο καλαματιανό τα "Μαζωξε τα περιστέρια σου Αγγέλω" και "Σαρώστε όλες τις αυλές..." Γιατί με αυτούς τους ρυθμούς χορεύεις και δεν χοροπηδάς. Αυτά και ας ελπίζουμε ως ρομαντικοί μουσικοί ταξιδευτές ότι θα διασωθεί το καλό τραγούδι και τα έθιμά μας. Καλό Στέμπρη πατριώτες.

Προς τ'αστρα....

Κυκλοφόρησε ένα πολύ ενδιαφέρον -ειδικά γιά το καλοκαίρι- βιβλίο με τον τίτλο "Προς τ'αστρα", του συγγραφέα Παύλου Καστανά. Και λέω ειδικά γιά το καλοκαίρι, επειδή διαβάζεις ένα βιβλίο γιά το απέραντο σύμπαν με πλούσια επιστημονικά στοιχεία και αναλύσεις και παράλληλα είτε είσαι σε κάποια βεράντα αργά το βράδυ η σε διακοπές σε κάποιο ήσυχο τόπο, μπορείς να αφήνεις την φαντασία σου να ταξιδεύει ατενίζοντας το άπειρο του σύμπαντος. Επίσης και ασφαλώς είναι προτιμώτερο και χρησιμώτερο από το να είσαι καθηλωμένος σε κάποια οθόνη είτε τηλεόρασης, είτε υπολογιστή είτε κινητού, παθητικός δέκτης συνήθως σκουπιδιών. 

Θυμήθηκα τώρα που ανέφερα γιά την φαντασία ατενίζοντας τα άστρα, τα καλοκαίρια στο φτωχικό χωριουδάκι που γεννήθηκα την Καρέα, που τα βράδια κοιμόμουν στην ταράτσα και έβλεπα όλο το σύμπαν καθαρά αφού δεν υπήρχαν λάμπες και φωτισμός. Εψαχνα πριν με πάρει ο ύπνος τα διάφορα άστρα και αστερισμούς στον ουρανό, όπως μού τα είχε δείξει η μανούλα μου, με έναν απλοϊκό αλλά τόσο συναρπαστικό τρόπο όπως τον ιορδάνη ποταμό, την πούλια, τον αυγερινό, τον σταυρό, το φεγγάρι με τον Κάϊν και τον Αβελ και άλλα που δεν θυμάμαι τωρα.

Καλή υπομονή λοιπόν στον καύσωνα και καλή συνέχεια... 

Ο βιολονίστας υιός Ιάσων Τζανάκος.Μουσικό καλοκαίρι 2024.

 Εχω ξαναγράψει για τον υιό Ιάσονα και την πλήρη και αποκλειστική του απασχόληση με το κλασικό βιολί,παιδιόθεν. Τώρα ζεί και εργάζεται ως βιολονίστας και καθηγητής του βιολιού στην Αυστρία στην όμορφη περιοχή του Τιρόλο στην πόλη Ινσμπρουκ. Βέβαια κάθε καλοκαίρι δεν ξεχνά και την πατρίδα του. Και όχι μόνο για διακοπές. 

Εδω και μερικά χρόνια (πρό κοβιντ), με πρωτοβουλία της Αυστριακής πρεσβείας στην Ελλάδα, ερχόταν με μία ορχήστρα εγχόρδων. Εδιναν συναυλίες σε διάφορα μέρη της Ελλάδος. Ετσι και φέτος ήλθε μαζί με την εν λόγω ορχήστρα και τα νεαρά ταλαντούχα μέλη της και έδωσαν συναυλίες σε όμορφα μέρη της Πελοποννήσου, όπως στην Καρδαμύλη, στην Στούπα, στην Κορώνη και στην αρχαία Κόρινθο, πάντα με μέριμνα και χορηγία της Αυστριακής πρεσβείας. 

Κατάφερα να πάω στην συναυλία της Στούπας. Παρά την ζέστη, σε ένα όμορφο πέτρινο θεατράκι, με την θάλασσα σχεδόν να εφάπτεται σε αυτό και με το ολόγιομο φεγγάρι του Ιουλίου από πάνω, απόλαυσα μαζί με αρκετούς άλλους Ελληνες και αλλοδαπούς -κυρίως Γερμανούς- μία ευφρόσυνη μουσική πανδαισία. Μάλιστα εκτός από συνθέσεις μεγάλων κλασικών συνθετών, το πρόγραμμα περιελάμβανε και μία σύνθεση του Ιάσονα -έχει και αυτό το ταλέντο-, εμπνευσμένη από τον πυρρίχιο. 

Μετά τις συναυλίες τον είχα μερικές μέρες γιά κάποια μπανάκια και επισκέψεις. Πρώτα από όλα στην Καρέα βέβαια, στην Αρεόπολη, στο Οίτυλο και σε όλα αυτά τα Μανιάτικα πατρογονικά μέρη, τα οποία ποτέ δεν ξεχνά και πάντα τα αναπολεί με μία ιδιαίτερη αγάπη. 

Επίσης στο Γύθειο και την Μονεμβασιά τα οποία είναι μέρη με ομορφιά αλλά και ιστορία. Εκτός από τις φωτό αναρτώ και ένα μικρό ερασιτεχνικό βιντεάκι με επιλεγμένα σύντομα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από την συναυλία, όπως τον Ελληνοαυστριακό καθηγητή που αναφέρεται στον Ιάσονα, αλλά και σε ...μένα ως τον πατέρα του και ψάλτη, τον Ιάσονα να επεξηγεί μουσικά τις συνθέσεις, καθώς και ένα μικρό μέρος της δικής του σύνθεσης, όπως το ερμήνευσε η ορχήστρα. Πάντα τέτοια. Καλό καλοκαίρι. 

Γιά περισσότερα μουσικά στοιχεία που αφορούν στον Ιάσονα, αλλά και πολλά πλήρη και με επαγγελματικό ήχο βίντεο, οι ιστοδιευθύνσεις του είναι:

Youtube: https://youtube.com/@iiaassoonn?si=a3HpE468jRQzE6e8

Instagram:https://www.instagram.com/iasontzanakos?igsh=NWVwajRjODA5ejA2

Ειρήνη Κονιτοπούλου-Λεγάκη. Η Αρχόντισσα του Αιγαίου δεν είναι πιά εδώ.

 Μας άφησε χρόνους μία μεγάλη κυρία της μουσικής παράδοσής μας. Της αρχέγονης Αιγαιοπελαγίτισσας μουσικής παράδοσης. Από αυτήν έμαθε όλη η Ελλάδα τον μπάλο. Με την φωνή της και τα γλυκά νησιώτικα βιολιά χορέψαμε όπως καθένας μπορούσε αμέτρητες φορές νησιώτικα. Μπάλο λέει ο μύθος χόρευε και ο Θησέας ερχόμενος από την Κρήτη, έχοντας σκοτώσει τον Μινώταυρο. Και από τους χορούς και την χαρά του ξέχασε να αναρτήσει λευκά πανιά στα κατάρτια -όπως είχε συμφωνήσει με τον πατέρα του τον βασιλιά των Αθηναίων Αιγαία- και ο καϋμένος νομίζοντας ότι ο γυιός του δεν τα κατάφερε, πνίγηκε στην θάλασσα του αρχιπελάγους. Και γι αυτό ονομάστηκε Αιγαίο πέλαγος. Αυτό το Αιγαίο πέλαγος τραγούδησε όσο κανείς άλλος η αρχόντισσα κυρία Ειρήνη.

Καλό ταξίδι κυρία Ειρήνη. Σε ευχαριστούμε.

(παραθέτω ένα μικρό βίντεο από μία εμφάνισή της στην τηλεόραση σε μεγάλη ηλικία και έχοντας σταματήσει να τραγουδά. Μία γλυκύτατη παρουσία. Βιολί ο επίσης μεγάλος βιολιτζής Στάθης Κουκουλάρης) 

Η αρχιτεκτονική του Παρθενώνα-Μία άλλη ματιά-άποψη.

 Η θέα του Παρθενώνα στο βάθος της προοπτικής της Πατησίων είναι από τις ωραιότερες. Φαίνεται ολόκληρη η κιονοστοιχία της βόρειας πλευράς, μια κιβωτός σιωπής που δεσπόζει στον ορίζοντα της πόλης. Σαν να σε κοιτάζει από το ύψος του χρόνου και να μετράει τα βήματά σου, ένας ευγενής γέροντας που αδιαφορεί για τη βαβούρα της σύγχρονης ζωής γύρω του. Αδύνατον να του γλιτώσεις.
Ο Πλούταρχος γράφει στον βίο του Περικλή πως το αρχιτεκτόνημα συνδυάζει το νεαρό σφρίγος με το αρχαίο κάλλος – ήδη στην εποχή του ο ναός ήταν αρχαίος. Δεν με γοητεύει η αισθητική του αρτιότητα και ακούω χωρίς να τα καταλαβαίνω, αν και τα θαυμάζω, τα όσα λέγονται για τον τρόπο που χτίστηκε, για τις τεχνικές επινοήσεις, για τους μαθηματικούς υπολογισμούς, για τις εντάσεις των κιόνων. Αντίθετα, αυτό που δεν μπορώ να ξεπεράσω είναι ο τρόπος με τον οποίον παρεμβαίνει στη σύγχρονη ζωή, μια συσσωμάτωση από χρόνο, ανθρώπινες ζωές, ιστορία, δημιουργικές καταστροφές, που διακόπτει τη ροή της καθημερινότητας, ένα γεγονός που σου θυμίζει πως ο κόσμος που ζεις δεν σου ανήκει αποκλειστικά, πως δεν είσαι μόνος.
Ξέρω τα αντεπιχειρήματα. Ο Παρθενώνας καθήλωσε τη σύγχρονη Ελλάδα με τον συμβολισμό του, δεν της επέτρεψε ποτέ να βρει τον εαυτό της, τρομοκράτησε τη δημιουργία της, τη γέμισε με νοσταλγία και παραποίησε τις διαστάσεις της. Η χώρα γεννήθηκε και έζησε επί δύο αιώνες σε έναν κόσμο που της έπεφτε μεγάλος, και για να αμυνθεί, για να αποκτήσει την αυτοπεποίθηση που χρειαζόταν, οχυρώθηκε μέσα στα ερείπιά της.
Ο αγριάνθρωπος της διπλανής πόρτας, αυτός που πιστεύει πως έχει πάντα δίκιο, ο μικροϊδιοκτήτης της ζωής του που λύνει και δένει παίζοντας σταυρόλεξο με τις απόψεις του, δεν γύρισε ποτέ να τον κοιτάξει. Προτιμάει να καβαλάει το πεζοδρόμιο με το δίτροχό του και να φωνάζει για τα κεκτημένα δικαιώματα κάποιου ελληνισμού περιορισμένου στο μικροχώραφο των κεκτημένων του δικαιωμάτων. Δεν θα μάθει ποτέ, για να μην ταράξει τη μακάρια βλακεία του, πως οι Ελληνες, με όλα τους τα ελαττώματα, δημιούργησαν μια αιωνιότητα που τους ανήκει, που ανήκει στη θνητή διάσταση της ύπαρξης.
Ας μου συγχωρεθεί η λυρική διάθεση, ελέω Πρωτοχρονιάς, πλην όμως κι εγώ, όπως πολλοί από εμάς, ψάχνω να βρω ποια είναι αυτά τα πράγματα που με συμφιλιώνουν μ’ αυτήν την πόλη, την Αθήνα, μ’ αυτόν τον τόπο. Γιατί πιστεύω πως η Ελλάδα είναι μια υπόθεση πολύ σοβαρή για να την αφήσεις στα χέρια των ελάχιστων πολιτικών της ηγετών και σε όσους παίζουν το νούμερό τους στην επιθεώρηση του δημόσιου βίου. Και ποιος είναι ο δρόμος που θα μας βγάλει από τα βαλτονέρια που ζούμε τα τελευταία χρόνια, όχι μόνον τα χρόνια της κρίσης, αλλά και τα προηγούμενα, τότε που τρέχαμε στα τυφλά για τη μετωπική με τη μοίρα μας; Και γιατί οι δυσκολίες των τελευταίων ετών μάς βοήθησαν να βγάλουμε στον αφρό τον χειρότερο εαυτό μας, τις αδυναμίες μας, την ανικανότητά μας;Θυμάμαι που στη δεκαετία του εβδομήντα ήταν της μόδας να λένε πως δεν θέλουμε η χώρα μας να γίνει ένα απέραντο μουσείο. Την κάναμε ένα απέραντο σκυλάδικο.
Και στο σημείο αυτό βλέπω την εικόνα του Παρθενώνα στο βάθος της προοπτικής της Πατησίων, έτσι όπως τη θυμάμαι από μικρός. Ασχημα θα ήταν η Ελλάδα να γίνει το μουσείο της Ευρώπης; Μήπως αυτή είναι η πραγματική σημασία της ανάπτυξης; Αυτοί που περιφρονητικά αποκαλούμε γραικύλους της ρωμαϊκής εποχής υπήρξαν σίγουρα σοφότεροι και αξιότεροι ημών. Εμείς θελήσαμε να γίνουμε βιομήχανοι και καταντήσαμε αχόρταγοι μιζαδόροι.
Καλή χρονιά.
Τ.Θεοδωρόπουλος[από την Καθημερινή 1-1-2014]

Λεωνίδας Καβάκος : Αλήθειες πολιτισμού .

Λεωνίδας Καβάκος: «Η ελληνική γλώσσα δεν έχει ανάγκη τους Ελληνες»

 

Ο πλούτος που κρύβει το δημοτικό τραγούδι θυσιάστηκε στον βωμό του λαϊκισμού και της ασχήμιας όπου χτίστηκε η σημερινή Ελλάδα, υποστηρίζει ο διάσημος βιολονίστας. Ελπίζει όμως ότι οι μαθητές που έσπευσαν από Ευρώπη και Ιαπωνία να παρακολουθήσουν το τριήμερο masterclass στο οποίο δίδαξε είχαν την ευκαιρία να δουν το πρόσωπο μιας πιο φωτεινής Ελλάδας.

Μπορεί ένα σεμινάριο βιολιού να φωτίσει μιαν άλλη Ελλάδα, μακριά από την κρίση; Ακόμη και να αλλάξει την εικόνα που υπάρχει για την Ελλάδα εκτός συνόρων; Μπορεί, σύμφωνα με τον διεθνούς φήμης έλληνα βιολονίστα Λεωνίδα Καβάκο, ο οποίος είδε ένα τριήμερο σεμινάριο που διοργάνωσε το ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός ως ιδανική ευκαιρία για να βρεθεί κοντά σε παιδιά με ταλέντο από όλον τον κόσμο. Και να τους διδάξει αυτά τα λίγα που και ο ίδιος γνωρίζει. Λίγα; Οχι από σεμνότητα, λέει. «Τα θεωρώ λίγα γιατί κάθε στιγμή ανανεώνονται και αναθεωρούνται. Ηθελα να τους μεταφέρω ό,τι ξέρω, να τους βοηθήσω, να τους εμπνεύσω ή να τους καθοδηγήσω».

Αυτή πρέπει να είναι η αποστολή, σύμφωνα με τον διεθνούς φήμης μουσικό. «Αυτά που γνωρίζω δεν τα έμαθα μόνος μου. Σπούδασα μόνος μου και συνέχισα να παίρνω μαθήματα και αφού είχα ξεκινήσει τη σταδιοδρομία μου». Ακόμη, πιστεύει ότι μέσα από τις συνεργασίες οι παρατηρήσεις και τα σχόλια των άλλων μουσικών λειτουργούν διδακτικά για εκείνον.

Εκείνος, πάντως, την αγάπη του για τη διδασκαλία την οφείλει στον δάσκαλό του Στέλιο Καφαντάρη, ο οποίος «όταν έβλεπε ότι υπήρχε κάποιο παιδί το οποίο είχε θέληση, αγάπη και δυνατότητες για το βιολί, δεν έπαιρνε χρήματα, το έκανε αφιλοκερδώς».

Οι περισσότεροι θα πίστευαν ότι το βιολί είναι το αγαπημένο όργανο του Λεωνίδα Καβάκου. Ολα όμως τα όργανα τον συγκινούν αν, όπως λέει, υπάρχει πραγματική και γνήσια έκφραση του μουσικού, η οποία αποκτά μια δύναμη που δεν μπορεί να μη σε αγγίξει. Την ίδια αναποφασιστικότητα δείχνει και στην επιλογή του αγαπημένου του συνθέτη.

Ωστόσο δεν τον συγκινεί τίποτε περισσότερο από ένα μοιρολόι και δηλώνει λάτρης της δημοτικής μουσικής, ιδιαίτερα της ηπειρώτικης. «Ο παππούς μου είχε συγκρότημα και έπαιζαν κυρίως ηπειρώτικα. Είναι καταπληκτικό το πόσο "σκούρο" και δραματικό είναι το ηχόχρωμα της ηπειρώτικης μουσικής και πόσο φωτεινό είναι το χρώμα της νησιώτικης η οποία έχει ως κύριο όργανό της το βιολί».

Η αξία όμως και των δύο είναι αδιαμφισβήτητη: «Εμείς εδώ στην "πολιτισμένη" Ελλάδα καταφέραμε να παραμερίσουμε και να στοχοποιήσουμε ειρωνικά σχεδόν το δημοτικό τραγούδι. Το θυσιάσαμε στον βωμό του λαϊκισμού και της ασχήμιας. Στη σημερινή Ελλάδα οποιοσδήποτε μπορεί να είναι μαέστρος χωρίς να ξέρει να κουνάει τα χέρια του και να παρουσιάζεται ως μεγάλος μουσικός».

Η δημοτική παράδοση για τον Καβάκο διαθέτει την πηγαία έκφραση της αγάπης για τον άνθρωπο, για τη ζωή και τη φύση. Και αυτές οι δυνάμεις καθόρισαν πολλούς σπουδαίους συνθέτες. Ο βιολονίστας και μουσικοπαιδαγωγός πλέον υποστηρίζει ότι η επιρροή της δημοτικής μουσικής, μαζί με τον χορό, ήταν πηγή αστείρευτη για τους συνθέτες των τριών τελευταίων αιώνων. «Ο Μπέλα Μπάρτοκ έκανε ταξίδια στην Τρανσυλβανία όπου έβαζε μουσικούς να του παίξουν και ηχογραφούσε τους σκοπούς αυτούς, τους οποίους χρησιμοποιούσε κατόπιν στα έργα του. Αυτός θεωρείται ο μεγαλύτερος ερευνητής από τους νεοκλασικούς συνθέτες, ο οποίος έκανε έρευνες στη δημοτική μουσική. Ταξίδεψε στα Βαλκάνια και για τον λόγο αυτόν έχει πολλές επιρροές στη μουσική του από τη βαλκανική μουσική».

Από τις εκατοντάδες συμμετοχές επελέγησαν έπειτα από απαιτητικές ακροάσεις μόνο 12 μαθητές, οι οποίοι διαθέτουν υψηλό μουσικό επίπεδο. Η παρουσία τους στη σημερινή Αθήνα έστω και για λίγες ημέρες έδωσε ίσως μια άλλη χροιά λόγω των συνθηκών και της ιστορικής συγκυρίας, αφού είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ιδία άποψη για τη σημερινή Ελλάδα. Ο διεθνούς φήμης μουσικός δεν υποβαθμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, αλλά υπογραμμίζει ότι υπάρχει μια υπερβολή από τα διάφορα μέσα ενημέρωσης. Είναι τα ίδια που, όπως λέει, χειρίζονται την αισθητική της πληροφόρησης σε ό,τι αφορά τη μουσική. «Υπάρχει ένα απόλυτο κενό - όχι μόνο τώρα, αλλά από πάντα - παιδείας και αποπροσανατολισμός. Σήμερα έχουμε χάσει τα "αυγά και τα πασχάλια". Στην κλασική μουσική δεν υπάρχει τίποτα. Ο κόσμος έχει την ανάγκη και το δικαίωμα και η Πολιτεία την υποχρέωση να παράσχει τα πάντα σε ένα επίπεδο το οποίο πρέπει να είναι υψηλότατο. Να στηρίξει τη μουσική και την Παιδεία - όπου υπάρχει ένα μεγάλο κενό -, κάτι που δεν γίνεται εδώ και χρόνια».

Σπεύδει εξάλλου να θυμίσει τις εξαγγελίες την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων για τη δημιουργία Μουσικής Ακαδημίας, κάτι που όμως δεν υλοποιήθηκε ποτέ. «Αυτό αποδεικνύει τη γελοιότητα που επικρατεί στο πολιτικό σύστημα. Δεν υπάρχει κανένας συντονισμός και οργάνωση όχι μόνο στη μουσική, αλλά παντού. Η πραγματικότητα είναι ότι στον χώρο της κλασικής μουσικής αλλά και των άλλων τεχνών έχουμε μια εικόνα υπανάπτυκτης χώρας. Είμαστε πολύ πίσω».

Την ίδια στιγμή όμως ξεκαθαρίζει ότι δεν είναι άνθρωπος που κλαίει τη μοίρα του, αλλά ούτε ντύνει με ωραία ρούχα ένα άσχημο σώμα. «Βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο. Πάντα έλεγα ότι η Ελλάδα είναι μια πνευματική έννοια. Δεν είναι γεωγραφικός χώρος. Δεν είναι αυτό που περιγράφουμε εμείς σήμερα. Η ελληνική γλώσσα δεν έχει ανάγκη τη χώρα μας ως τόπο και πολύ περισσότερο δεν έχει ανάγκη τους Ελληνες όπως λειτουργούμε σήμερα».

Στα ταξίδια του έρχεται συχνά αντιμέτωπος με ανθρώπους που αισθάνονται την ανάγκη να ειρωνευτούν την κατάσταση στην Ελλάδα. Εκείνος δεν περνάει στην αντεπίθεση, αφού χαρακτηρίζει αυτές τις προσεγγίσεις «άξεστες». Τον ίδιο χαρακτηρισμό αποδίδει και στο πολιτικό σύστημα της Ελλάδας, το οποίο ισχυρίζεται πως κατέστρεψε ό,τι υπήρχε. «Οποιοσδήποτε ήταν σοβαρός και αξιόπιστος θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί».  

Ο Λεωνίδας Καβάκος βλέπει τη σημερινή εποχή ως μεταβατική περίοδο που μπορεί να αποτελέσει πρόκληση για τους ανθρώπους με ιδανικά και οράματα. Ο «βομβαρδισμός» όμως της μιζέριας - η οποία είναι υπαρκτή ως έναν βαθμό, όπως υποστηρίζει - εκμηδενίζει τις δυνατότητες ανάκαμψης.

«Είναι σημαντικό να ξέρεις πού βρίσκεσαι. Μας έμαθαν και μάθαμε - διότι στη δημοκρατία έχεις τις κυβερνήσεις που σου αξίζουν επειδή εσύ τις ψηφίζεις - να είμαστε ανεύθυνοι. Τόσο στο επίπεδο της μόρφωσης, που εγγυάται το μέλλον μιας χώρας, όσο και στο επίπεδο του πολιτισμού, που συνδέεται με την αισθητική της. Εμείς, αντί να επενδύσουμε σε αυτά, μάθαμε να απολαμβάνουμε τον ήλιο, τη θάλασσα και την καλοζωία. Τώρα, που ήρθε η ώρα της κρίσης, απορούμε!».

Πολιτισμός. Γιά αποτοξίνωση.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΣΑΡΗΣ 

Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς  

Με σχέδια του συγγραφέα  

Κίχλη - Σελ.: 15. Τιμή: 1,98 ευρώ 

Ένα - σχεδόν - 16σέλιδο που κοστίζει σχεδόν δύο ευρώ (!) - στο πολυτονικό φυσικά - και θα το ζήλευαν και οι σπουδαιότεροι θεολόγοι ή φιλόσοφοι. 

Ο Αλέξανδρος Ίσαρης σε πρώτο πρόσωπο εκθειάζει με ποιητικό τρόπο τη θέα από ένα νεκροταφείο που βρίσκεται στον Πύργο της Τήνου και σπεύδει να αγοράσει έναν τάφο «στο λευκότερο σημείο του Αιγαίου» (σ. 12). 

Φαντάζεται ότι, όταν έρθει η ώρα του, θα τον θάψουν εκεί «με άνθη ή φύλλα λεμονιάς, τυλιγμένον με λευκό σεντόνι και για προσκέφαλο ένα μαξιλάρι χωρίς κόμπους, γεμισμένο με λεμονόφυλλα» (σ. 8). 

Την αφορμή για την επίσκεψή του εκεί τη λέει ο συγγραφέας καθώς ξεκινάει το κείμενό του: 

"Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι το τηλεφώνημα που μου έκανε ο Χάνς Βέμπερ, φίλος από το Βερολίνο, στα τέλη Μαΐου του 2000 θα είχε τόσες επιπτώσεις στη ζωή μου.  Οι εκδόσεις Reclam, όπου εργαζόταν ως επιμελητής, είχαν αποφασίσει να εκδώσουν ένα πολυτελές, μεγάλου σχήματος λεύκωμα με τα εκατό ωραιότερα νεκροταφεία της Ευρώπης και ο Χάνς είχε προτείνει εμένα για το νεκροταφείο που βρίσκεται στον Πύργο της Τήνου: "Πέντε σελίδες 24x29, με κείμενα, φωτογραφίες και σχέδια δικά σου", μου είπε στο τηλέφωνο. " Μία εβδομάδα στον Πύργο, όλα πληρωμένα, και η αμοιβή σου θα είναι 4.000 ευρώ. Τί λες;" (σ. 5). 

Ο συγγραφέας πήγε στον Πύργο και θα μείνει, αφού επέλεξε εκεί να είναι η τελευταία του κατοικία. 

« “Εσείς δεν είστε που αγοράσατε έναν τάφο στον Πύργο;”. Έμαθα από τον δήμαρχο ότι η μικρή κοινωνία του χωριού έχει αναστατωθεί από το γεγονός πως ένας ξένος αποφάσισε να ριζώσει στα δικά τους χώματα.» (σελ. 12) 

Μα πώς να μη "ριζώσει στα δικά τους χώματα" αφού ο ίδιος αφηγείται το ιδανικό: 

"Όπως έμαθα από ντόπιους που γνώρισα, τον νεκρό τον σκεπάζουν ακόμα και σήμερα με άνθη ή φύλλα λεμονιάς, τον τυλίγουν μ’ ένα λευκό σεντόνι και για προσκέφαλο του βάζουν ένα μαξιλάρι χωρίς κόμπους, γεμισμένο με λεμονόφυλλα!» (σελ. 8) 

Το "Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς" είναι ένα αφήγημα που μιλάει για το θάνατο μέσα από την κατάφαση της ζωής, που μας προτρέπει, σύμφωνα με τη ρήση της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, "να περάσουμε στο θάνατο με τα μάτια ανοιχτά". 

"Προς το βράδυ οι σκιές σφίγγονται γύρω από τα δέντρα που θροΐζουν τρυφερά και η ατμόσφαιρα γεμίζει ψιθύρους. Καθισμένος σε κάποιο πεζούλι, συλλογίζομαι τη ζωή που πέρασε. Τους ανθρώπους και τις θάλασσες που γνώρισα. Τις πληγές και τις ανθοφορίες που εναλλάσσονταν στο σώμα της ιστορίας μου. Τα νοσοκομεία που επισκέφθηκα. Τους έρωτες, τους χωρισμούς, τις ναυαγισμένες φιλίες. Τους κήπους των παιδικών μου χρόνων. Τις συναρπαστικές περιπέτειες στα στενά δωμάτια της Τέχνης. Τα ποιήματα, τα σχήματα, τα χρώματα, τις μουσικές. Τη μοναξιά μου σε μικρές και μεγάλες πολιτείες. Τη μοναξιά μου στην άκρη ενός βράχου, στην αίθουσα αναμονής κάποιου σταθμού, στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου. Τους φόβους που στοίχειωναν το κρεβάτι μου τις νύχτες. Τα καράβια που με πήγαιναν σε καινούργιες ερημιές. Τους βαρείς χειμώνες και τα καυτά καλοκαίρια..." (σ. 13).

Κι ο συγγραφέας αναλογίζεται καθώς όλο μάτια ρουφάει τον Πύργο και τη ζωή: 

«…όλα αυτά τα θαυμαστά, τα πολύχρωμα και μυρωδάτα, θα εξακολουθούν να υπάρχουν και μετά από μένα. Το κελάηδισμα του σπίνου, οι πρώτες ομιλίες το πρωί, το μουρμουρητό της λεύκας κοντά στο παράθυρο. “Τι υπέροχο αίνιγμα που είναι η ζωή!” αναλογίζομαι.» (σελ. 14) 

ΠΑΑ-Ιδιωτική οδός