Πεντηκοστάρια Τριωδίου. Αβραάμ Ευθυμιάδη-Εκδήλωση 1987.

 

Ο αείμνηστος αδελφικός φίλος μου Πρωτοψάλτης Θεόδωρος Βασιλείου (+1953-2014), ήταν υπερ-δραστήριος "υπηρέτης" της Ψαλτικής τέχνης. Εκτός από τις ψαλτικές του υποχρεώσεις ως Πρωτοψάλτης σε κεντρικούς ναούς των Αθηνών, ήταν δάσκαλος της ψαλτικής με πολλούς μαθητάς, ήταν μανιώδης συλλέκτης χειρογράφων και ηχογραφήσεων (είχε απίστευτη συλλογή από σπάνια βιβλία, χειρόγραφα, δίσκους κλπ), ήταν δεινός μελοποιός αλλά και καλλιγράφος της Βυζαντινής ψαλτικής σημειογραφίας. Εχω γράψει σχετικά γιά τον αξέχαστο φίλο μου Θεόδωρο πολλά βιογραφικά του στοιχεία  Ε Δ Ω. 

Το έτος 1987 ίδρυσε τον σύλλογο "Εστία Εθνικής Μουσικής". Μαζί δημιούργησε και δύο χορωδίες, μία Ψαλτική και μία Παραδοσιακή. Αυτές τις χορωδίες δίδασκε και διηύθυνε ο ίδιος. Συμμετείχαν σε πολλές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα. Επίσης είχαν εκδοθεί και δίσκοι ακτίνας (cd). Σε αρκετές εμφανίσεις των χορωδιών είχα συμμετάσχει και εγώ.

Τακτοποιώντας αυτό τον καιρό κάποια αρχεία μου, βρήκα ένα βίντεο στο οποίο χορωδία υπό την διεύθυνση του Θεόδωρου, ψάλλει -μάλλον το έτος 1987-, σε κινηματοθέατρο στην Καλλιθέα, τα Πεντηκοστάρια του Τριωδίου, σε ήχο διατονικό βαρύ, μέλος του αειμνήστου κυρ Αβραάμ Ευθυμιάδη, Αρχοντος Μουσικοδιδασκάλου της Μεγ.Εκκλησίας, σε ειδική εκδήλωση τιμής που είχε γίνει με πρωτοβουλία του Θεόδωρου και του συλλόγου, γιά τον εν λογω σπουδαίο δάσκαλο της ψαλτικής τέχνης, αλλά και ευγενέστατο άνθρωπο. 

Παραθέτω λοιπόν αυτό το βίντεο, το οποίο είναι ερασιτεχνικό με μέτριο ήχο από τα τότε τεχνικά μέσα. Ομως έχει νομίζω ιδιαίτερη αξία. Και ως λίαν ενδιαφέρουσα μελοποίηση, αλλά και ως ανάμνηση με τα πρόσωπα που εικονίζονται. Σε ένα σημείο ψάλλω ως μονοφωνάρης την αρχή "Τα πλήθη των πεπραγμένων μοι δεινών". Στο τέλος του βίντεο μιλά λέγοντας ενδιαφέροντα και συγκινητικά λόγια ο κυρ Αβραάμ Ευθυμιάδης.  

Καλή Σαρακοστή. 

Από την εορτή της Υπαπαντής.

Εψαλλα και φέτος, κατά την εορτή της Υπαπαντής, σε ναό της Λακεδαίμονος στον οποίο τιμάται ιδιαίτερα η εν λόγω ΔεσποτοΘεομητορική εορτή,  κληθείς από φίλο ιερέα-εφημέριο του ναού. Πάντα κατά την εορτή της Υπαπαντής μού έρχονται μνήμες παλαιές, από δύο πόλεις που εορτάζουν με μεγαλοπρέπεια την Υπαπαντή και στις οποίες πηγαίναμε μαζί με τον αείμνηστο πατέρα μου παπαΓιάννη εφημέριο Καρέας.

Η μία είναι στο πανέμορφο Γύθειο. Στο Επισκοπείο της Μητροπόλεως Γυθείου, όπου υφίσταται εντός ναός της Υπαπαντής, τελείται αφ' εσπέρας μέγας εσπερινός. Την κυριώνυμη ημέρα Ορθρος και Θ.Λειτουργία και εν συνεχεία λιτανεία της εικόνος, όπου απ' τον παραλιακό δρόμο φτάνει στην κεντρική πλατεία Μαυρομιχάλη όπου τελείται δέησις και εν συνεχεία καταλήγει στον πλησίον της πλατείας  Μητροπολιτικό ναό του Αγ.Γεωργίου. Εκεί πηγαίναμ με τον πατέρα μου καθ' ότι συμμετείχε στην λιτανεία.

Η άλλη μεγάλη πανήγυρις της Υπαπαντής εορτάζεται στην εντυπωσιακή και ιστορική πόλη της Καλαμάτας. Ο μεγαλοπρεπής ιστορικός κεντρικός Μητροπολιτικός ναός εορτάζει τηνΥπαπαντή. Κάθε χρόνο γίνεται με μαγαλοπρέπεια η πανήγυρις. Θυμάμαι είχα πάει δύο-τρείς φορές με τους γονείς μου από το Οίτυλο στην Καλαμάτα όπου διανυκτερεύαμε. Καλούσαν ονομαστούς Ψάλτες στην πανήγυρη. Μία χρονιά θυμάμαι είχαν καλέσει τον γλυκύτατο Γεώργιο Σύρκα.Μία άλλη έναν Ψάλτη από Τρίπολη ονόματι Τασόπουλο, ο οποίος είχε μία πολύ δυνατή φωνή που κάλυπτε τους πάντες.

Στην Πόλη, κατά τα χρόνια της εκεί παραμονής μου, την Υπαπαντή την εορτάζαμε συνήθως στον ναό της Παναγίας Ελπίδος, έναν ιδιαίτερα εντυπωσιακό ναό, με εσωτερική μαρμάρινη επένδυση, μεγαλοπρεπή αναλόγια και θρόνο, αλλά που είναι στην περιοχή Κοντοσκαλίου,μία πολύ υποβαθμισμένη περιοχή, ανάμεσα σε κτίρια ερειπωμένα και γειτονιά όλο από φτωχούς πρόσφυγες.

Ομως δύο φορές θυμάμαι την εορτάσαμε στον Αγιο Κων/νο στα Ψωμαθειά, αφού ήταν αδύνατη η κυκλοφορία λόγω χιονιού που συνήθως η Πόλη έχει τον Φεβρουάριο. Στην φωτό φαίνονται χιονισμένοι ο Αγιος Κων/νος και η ιστορική Μονή Στουδίου ερειπωμένη και θλιμμένη.  Στο βάθος διακρίνεται η θάλασσα του Μαρμαρά.

Μετά την φετινή πανήγυρη όντας κοντά στο χωριουδάκι μου την Καρέα, πήγα εκεί και εκτός από τα υπέροχα άγρια χόρτα που βγήκαν πάμπολλα λόγω των πολλών βροχών, μάζεψα και το ζωογόνο και θεραυπευτικό φασκόμηλο, ένα αφέψημα σπάνιο και πολύτιμο. Παραθέτω ως ενθύμιο και το Δοξαστικό των αίνων, όπως το έψαλλα και φέτος από το Δοξαστάριο του Πρίγγου, ευχόμενος και του χρόνου νάμαστε καλά.

Νόμπελ και ψυχώσεις......

Ενας ψυχάκιας -και υπάρχουν πολλοί-, λίγο ή καθόλου κακό μπορεί να προκαλέσει στους γύρω του. Το πολύ-πολύ να βρίζει και να οδύρεται άνευ λόγου και αιτίας συνήθως όταν δεν παίρνει τα χάπια του. Λίγοι είναι οι επικίνδυνοι για όλους τους γύρω τους και οι οποίοι θέλουν προσοχή και επιτήρηση. 

Ομως όταν ένας αυτοκράτορας ή Βασιλιάς ή Πρόεδρος με  παγκόσμια δύναμη, έχει κυριευθεί από ψυχώσεις και εμμονές, είναι τραγικά επικίνδυνος. Ιστορικά τα παραδείγματα είναι πολλά από Καλιγούλα έως Χίτλερ. Και τα αποτελέσματα ήταν τραγικά και την πλήρωσαν αυτήν την ψύχωση όλοι οι λαοί. Ανατριχιάζεις λοιπόν και σήμερα -έτος 2026- και μόνο όταν διαβάζεις μία τέτοια δήλωση που πομπωδώς έκανε ο σημερινός πλανητάρχης. Ο Θεός να βάλλει το χέρι του.

Πληκτρολόγια και ηλικιωμένοι.....

Ανησυχούσαμε και ανησυχούμε γιά τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μας, μπροστά  στις οθόνες. Σήμερα, όμως, μια πιο αθόρυβη αλλαγή συντελείται στο άλλο άκρο της ηλικιακής κλίμακας: Ολο και περισσότεροι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας περνούν τις ώρες τους με το βλέμμα καρφωμένο σε ένα κινητό ένα λάπτοπ ή ένα tablet. Μια νέα μορφή καθημερινότητας αναδύεται — θα μπορούσε κανείς να τη χαρακτηρίσει ως «σύνταξη βασισμένη στο πληκτρολόγιο».

Η εικόνα είναι οικεία. Οικογενειακά τραπεζια όπου οι μεγαλύτεροι σε ηλικία δεν αφηγούνται πιά ιστορίες, αλλά σερφάρουν ή σκρολάρουν.Σαλόνια με την τηλεόραση ανοιχτή και, ταυτόχρονα, μια δεύτερη οθόνη στο χέρι. Δεν πρόκειται απλώς για τεχνολογικό αναλφαβητισμό ή «αφέλεια». Οι σημερινοί 60-άρηδες ,70-άρηδες ακόμη και 80-ρηδες, είναι η πρώτη γενιά που μπήκε μαζικά στον ψηφιακό κόσμο σε ώριμη ηλικία, συχνά μέσα σε συνθήκες απομόνωσης. 

Η πανδημία επιτάχυνε αυτή τη μετάβαση: Οι οθόνες έγιναν παράθυρο προς τον έξω κόσμο, εργαλείο επικοινωνίας, ακόμη και ψυχολογικό στήριγμα, όχι μόνο για τους νέους, αλλά και για τους ηλικιωμένους ανθρώπους.Και πράγματι, η τεχνολογία δεν είναι από μόνη της πρόβλημα. Για πολλούς ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, τα παιχνίδια λέξεων, τα βίντεο γνώσης, οι συνομιλίες με φίλους ή τα online ενδιαφέροντα λειτουργούν θετικά — κρατούν το μυαλό σε εγρήγορση, μειώνουν το αίσθημα μοναξιάς, δημιουργούν ρουτίνα. Σε αυτή την περίπτωση, η οθόνη γίνεται σύμμαχος.Το ζήτημα αρχίζει όταν η χρήση μετατρέπεται σε παθητική απορρόφηση.

Ατελείωτο scrolling, αμφίβολης ποιότητας περιεχόμενο, παραπληροφόρηση, φόβος, θυμός, ψηφιακές αυταπάτες με φωτογραφίες στα προφιλ τους από πριν 50 & 60+ χρόνια και καμιά 10ριά ομάδες στο φεϊς-μπουκ. Οι αλγόριθμοι δεν κάνουν διακρίσεις ηλικίας· επιβραβεύουν τον χρόνο παραμονής, όχι την ποιότητα εμπειρίας. Και για ανθρώπους με άφθονο ελεύθερο χρόνο, η έλξη μπορεί να γίνει σχεδόν υπνωτική.

Ισως όμως το μεγαλύτερο κακό είναι η εύκολη κριτική που κάνουν γιά τα πάντα, οι αρλούμπες που συνήθως γράφουν, νομίζοντας ότι τους διαβάζουν χιλιάδες, ενώ είναι αμφίβολο αν τους παρακολουθούν πέντε-έξι συνομήλικοί τους. Το ακόμα χειρότερο είναι ότι συνήθως ζούν μέσα στην μιζέρια και την εμπάθεια, οχυρωμένοι πίσω από το πληκτρολόγιο και τον καναπέ τους. Το ερώτημα, τελικά δεν είναι αν οι ηλικιωμένοι περνούν «πολύ χρόνο» στο κινητό ή στον υπολογιστή. Είναι τι αντικαθιστά αυτή η οθόνη: Την μοναξιά τους?? Την άδεια ζωή τους?? Ισως η πιο ουσιαστική απάντηση να μην βρίσκεται σε κανένα feed, αλλά σε μια απλή, ανθρώπινη κίνηση — να αφήνουμε όλοι τα κινητά και τα πληκτρολόγια στην άκρη και να μιλάμε με κάποιους. Η να βγαίνουμε να περπατάμε. Ακόμη και να ονειρευτούμε ή να αναπολούμε εν σιωπή και περισυλλογή καλό θα μας κάνει.

(άρθρο που διαβασα σήμερα 17-1-2026).

Γιά τους Γιάννηδες και γιά τον παπαΓιαννη

Του Αη-Γιαννιού σήμερα, τελευταία γιορτινή μέρα και του εφετινού 12ημέρου, με πολλούς συγγενείς και φίλους Γιάννηδες να γιορτάζουν όπως και πολλοί Ελληνες. Ακόμη και το μικρό χειμωνόπουλο γνωστό ως κοκινολαίμης, εγώ ως "Γιαννακάκι" το είχα μάθει από τον πατέρα μου τον παπαΓιάννη που το συμπαθούσε πολύ. 

Ο αείμνηστος πατέρας μου, έφερε το όνομα Ιωάννης. Το 1939 έγινε ιερέας και γιά πολλά χρόνια ήταν εφημέριος στο ορεινό κακοτράχαλο χωριουδάκι μας, την Καρέα. Ολοι τον έμαθαν και τον προσφωνούσαν πλέον παπαΓιάννη και γιόρταζε πάντα την σημερινή μέρα.

Ενεκα λοιπόν αυτού και εμείς τα πολλά παιδιά του τον τιμήσαμε, ως είθισται, ονοματίζοντας και δικά μας παιδιά Γιάννηδες. Εγώ έχω ονοματίσει τον πρωτότοκο υιό μου Γιάννη. Συνολικά υπάρχουν έξι Γιάννηδες -ζωή να έχουν- εγγόνια του παπαΓιάννη και μία Γιάννα. Οπότε καταλαβαίνετε τι επέκταση του ονόματός του έγινε. Και βέβαια είναι όλα καλά παιδιά και τιμούν το όνομα του παππού τους.

Κάθε χρόνο θυμάμαι τις προετοιμασίες της μανούλας μου γιά την γιορτή του, καθώς και τις επισκέψεις που είχαμε στο σπίτι μας -(που μάλιστα είχε ο ΟΤΕ εγκαταστήσει στην σάλα και το τηλέφωνο του χωριού, ένα παλαιό μαύρο σαν καρβουδιστήρι τηλέφωνο, κρεμασμένο στον τοίχο με συνακρόαση από άλλα 3-4 χωριά)- από όλους σχεδόν τους Καριώτες. Εγώ ήμουν στο Δημοτικό και αργότερα στο Γυμνάσιο, μόνος με τους γονείς μου, αφού τα αδέλφια μου όντας πολύ μεγαλύτερα είχαν φύγει και μετοικήσει σε διάφορες πόλεις όπου εργαζόντουσαν ή παντρεύτηκαν.

Ολους τους επισκέπτες μας τους τράταρε η μανούλα μου απαραιτήτως δίπλες -κάτι τεράστιες μελωμένες δίπλες- ή καλτσουνάκια. Και αν καθόντουσαν και στην σάλα για κουβέντα με τον πατέρα μου, τράταρε και πιάτα γεμάτα με τυρί τουλουμίσιο δικό μας, κομμένο σε κομμάτια σαν κύβους, σύγκλινο και κρασί. 

Το κουβεντολοϊ περί παντός του επιστητού πήγαινε σύνεφο. Βασικός συνομιλητης ο παπαΓιάννης, αφού ήταν υπέρ το δέον ομιλητικός. Ετσι κυλούσε η μέρα από το πρωί μετά την εκκλησία που λειτουργούσε, ως αργά το απόγευμα που σουρούπωνε, οπότε τελείωναν οι επισκέψεις.

Χρόνια τώρα που πάω γιά να ψάλλω την σημερινή ημέρα, δίνω χειροποίητο προσφοράκι στο λειτουργό ιερέα -το έκανα και στην Κων/πολη στον Αγιο Κων/νο Υψωμαθείων που λειτουργούσαμε- με τα ονόματα υπερ υγείας των εγγόνων Γιάννηδων και υπερ αναπαύσεως του παπαΓιάννη. Ενα έθιμο που κληρονόμησα από την μανούλα μου και διατηρώ.

Ως επίλογο της παρούσας ανάρτησης, παραθέτω ένα βίντεο με το κοινωνικό της ημέρας, το οποίο έψαλλα με συγκίνηση, έχοντας την εικόνα του παπαΓιάννη στα μάτια μου παρά στις νότες. Αυτός που από νήπιο με οδήγησε στα αναλόγια και στα ψαλτικά πράγματα. Μέσω των οποίων γεύτηκα απλόχερα τόσες όμορφες στιγμές στην ζωή μου. Αιωνία του η μνήμη.   

Πανήγυρις Αγίου Στεφάνου (Δήμου Διονύσου) Αττικής

Γιά ακόμη μία φορά κλήθηκα από τον λίαν αγαπητό, μουσικολογιώτατο Πρωτοπρεσβύτερο π.Χρυσοβαλάντη και έψαλλα στον περικαλλή ιερό ναό Αγίου Στεφάνου του Δήμου Διονύσου, στα βόρεια προάστια της Αθήνας, μέρη στα οποία παλαιότερα διέμεινα γιά αρκετό χρονικό διάστημα. 

Ο εν λόγω ιερός ναός αντικατέστησε παλαιότερο που κατέπεσε από σεισμό. Υστερα από μεγάλη συνεχή προσπάθεια, φροντίδα και συντονισμό από τον π.Χρυσοβαλάντη, αποτελεί αυτή την στιγμή ίσως τον πλέον λαμπρό ιερό ναό της Αττικής. Μένεις έκθαμβος από την λαμπρότητά του, τις αγιογραφίες, την διαρύθμιση, τα ηχητικά, τα παρεκλήσιά του, τα αναλόγια, τα πάντα. Κάτωθι του ναού ιδρύθηκε ένα σπουδαίο μουσείο γιά τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που ήλθαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922, από τον Αγιο Στέφανο της Κων-πολης και εγκαταστάθηκαν στον Αγιο Στέφανο Αττικής -εξ ού και το όνομα- και σήμερα είναι μία περιζήτητη και ανεπτυγμένη περιοχή. 

Εκκλησιαστικά η ενορία του Αγίου Στεφάνου είναι σε υψηλότατο επίπεδο. Και αυτό οφείλεται ασφαλέστατα στον π.Χρυσοβαλάντη. Είναι αεικίνητος, δίπλα σε κάθε ενορίτη του, με συνεχή φροντίδα γιά όλους. Λειτουργούν στην ενορία του κατηχητικά, σχολή ψαλτικής, κύκλοι κατήχησης και πολλές άλλες δραστηριότητες. Βέβαια πρέπει να αναφέρω ότι προέρχεται από την τάξη των Ψαλτών αφού κατέχει άριστα την ψαλτική και διαθέτει ωραία φωνή. Επίσης ακολουθεί Πανεπιστημιακή καριέρα και είναι διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο. Παράλειψη θα ήταν αν δεν ανέφερα και την πρεσβυτέρα του, η οποία τον συνδράμει τα μέγιστα, έχουν δε και πολύτεκνη οικογένεια.

Γενικά και στα ψαλτικά πήγαμε καλά. Αψογη ήταν η ψαλτική συνεργασία με τον νεαρό συνάδελφο που έψαλλε αριστερά, ο οποίος ήταν πολύ καλός κάτοχος της ψαλτικής με ωραία φωνή και ευγενέστατος. Και βέβαια η φιλοξενία και η όλη φροντίδα από όλους τους παραγοντες της ενορίας, τον προϊστάμμενο και τους επιτρόπους, ήταν εξαιρετική και τους ευχαριστώ θερμά. Από την όλη πανήγυρη, παραθέτω την ανάρτηση γιά την πανήγυρη με πολλές φωτογραφίες από την ιστοσελίδα της ενορίας  Ε Δ Ω

Επίσης, ως ενθύμια της εν λόγω λαμπράς πανηγύρεως, παραθετω δύο βιντεάκια. Το πρώτο είναι το Αξιον εστίν σε ήχο πλ.Α' γνωστόν ως Πατριαρχικόν. Ακούγεται ο Μητροπολίτης Κηφισίας και Αμαρουσίου κ.Κύριλλος, -τον οποίο γνωρίζω από πολύ παλαιά, όταν ήμουν Πρωτοψάλτης στην Μονή Πετράκη- ο οποίος χοροστάτησε και λειτούργησε.

Το δεύτερο είναι το Δόξα των αίνων σε μέλος του αγαπητού συναδέλφου κ.Χαραλάμπη Τσερκέζη, Λαμπαδαρίου τού Μητροπολιτικού ναού Αγίου Μηνά Ηρακλείου Κρητης, ο οποίος μελοποιεί με οδηγό τις μελοποιήσεις και τον τρόπο μελοποιησης του Λαμπαδαρίου Πέτρου. Γενικά ήταν ένα ωραίο τριήμερο στην Αθήνα και εμνήσθην ημερών ωραίων. Καλή χρονιά.

Προχριστουγεννιάτικη επίσκεψη στην Μάνη.

Πάντα μία επίσκεψη στα πάτρια εδάφη, τα Μανιάτικα, εκεί που γεννήθηκα και ανδρώθηκα, είναι και ευχάριστη και ζωογόνος. Αν και λίγο μελαγχολική βέβαια, αφού δεν συναντάς πλέον, στο μικρό χωριουδάκι μου την Καρέα, αγαπημένα πρόσωπα όπως τον ΠαπαΓιάννη και την παπαδιά τους γονείς μου, ή τον Χαρίλη και την Αντωνία τους νονούς μου. Απαντες έχουν αποδημήσει προ καιρού. Οι ενθυμήσεις τους όμως είναι ανεξίτηλες στην μνήμη μου.

Συναντάς ένα χωριό έρημο. Είναι σπάνιο να συναντήσεις άνθρωπο από την κάτω μεριά του χωριού το πυργάκι, έως την πάνω μεριά, στην βρύση. Οι ελάχιστοι κάτοικοι είτε μαζεύουν ελιές, είτε οι άλλοι είναι υπέργηροι και είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους. 

Τα περισσότερα σπίτια είναι έρημα. Μόνο για λίγες μέρες τον Αύγουστο το χωριό ζωντανεύει. Βέβαια εσχάτως πλημύρισε όλη η Καρέα από γάτες. Οι οποίες είναι και καλοθρεμένες και φιλικές. Συντηρούνται από κάνα δύο κατοίκους και αυξάνονται ραγδαία. Επίσης γύρω από το χωριό αλλά εισερχόμενα σε αυτό τα βράδια, υπάρχουν πολλά τσακάλια που κάθε τόσο ουρλιάζουν και πάμπολλα αγριογούρουνα.Στην πλατεία του χωριού, το πυργάκι, όπου ο μεγάλος υπεραιωνόβιος γερο πλάτανος, στρώσανε από τον Δήμο το υπόλοιπο της πλατείας με ωραία πλακίδια.

Βρήκα την Καρέα με λιακάδα και χωρίς κατσιφάρα, αν και το κρύο ήταν τσουχτερό. Προμηθεύτηκα από το ελαιοτριβείο στην Γέρμα, φρέσκο λάδι φετεινό πικρό με το οποίο λάδωσα ξεροψημένες φέτες ψωμιού που τις συνόδευσα με μπόλικα άγρια χόρτα που μαζέψαμε -κυρίως ζοχούς- αφού υπάρχουν μετά τις πολλές βροχές άφθονα και απόλυτα οικολογικά και με ντόπιες ελιές ψιλές τσακιστές. Ηταν όλα μία γευστική απλή απόλαυση, με προϊόντα γνήσια που αντέχουν στον χρόνο. Επίσης και το ευεργετικό γιά τον χειμώνα φασκόμηλο της Καρέας. 

Η Αρεόπολη, στην οποία πήγα γιά κάποια ψώνια, έχει εξελιχθεί σε τουριστικό προορισμό όλο τον χρόνο. Τώρα δε τις γιορτές περιμένουν πολύ κόσμο. Αν το "επιτρέψουν" οι κάθε τέτοια εποχή δυνάστες των δρόμων αγρότες. Πέρασα απέξω και από το ιστορικό κτίριο του Γυμνασίου Μάνης. Εκεί που έξι χρόνια ήμουν γυμνασιόπαιδο. Με αναμνήσεις έντονες καλές και κακές. Στα δύσκολα τότε χρόνια.

Την άλλη μέρα επιστρέφοντας, έκοψα μερικά κλαδιά ακουμαριάς από το δρόμο και ακούμαρα. Γιά όσους δεν γνωρίζουν, η ακουμαριά είναι ένας θάμνος, κάτι σαν λιγούστρο, με κλαδιά σε κόκκινο χρώμα. Τέτοια εποχή αρχίζει και βγάζει καρπούς -τα ακούμαρα-, οι οποιοι τρώγονται. Εχουν γεύση όπως οι λωτοί περίπου. Η ακουμαριά δεν φυτρώνει παντού. Ουτε ακόμα και στο χωριό, εκτός από ειδικά σημεία γιατί θέλει κοκκινόχωμα και υψόμετρο. Τα κλαδιά της ακουμαριάς κάνουν και γιά ωραίο Χριστουγεννιάτικο ντεκόρ.

Στη συνέχεια πέρασα από το Γυθειάκι. Την πόλη που αγαπώ ιδιαίτερα και μου αρέσει πολύ. Ηταν πανέμορφο και υπέροχα στολισμένο γιά τα Χριστούγεννα. Ανακαινίζουν όλα τα νεοκλασικά στον κεντρικό παραλιακό δρόμο. Και κάθε φορά είναι και πιό όμορφο. Η ζεστή σοκολάτα στο αγαπημένο μου στέκι στο "τουριστικό", ήταν ο επίλογος μιάς ακόμα επίσκεψης σε μέρη γνωστά και αγαπημένα.

Χαιρετώ ευχόμενος υγεία και ειρήνη ψυχής.  

Η απόλυτη ξεφτίλα ομού μετά θλίψεως.

 

Οποιοσδήποτε με στοιχειώδες αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, δεί αυτές τις δύο φωτογραφίες, μονολογεί αυθόρμητα την μία και μοναδική αλήθεια... Αυτά τα παράσιτα της κοινωνίας με την ακραία δολοφονική συμπεριφορά προς θεσμικά όργανα της -υποτίθεται- ευνομούμενης πολιτείας, δημιουργήθηκαν και ανατράφηκαν διαχρονικά και γίνονται ανεκτά, από ίδιας συμπεριφοράς γραβατοφορεμένα πολιτικά παράσιτα, που κατέχουν τα ηνία της εξουσίας. Τα οποία βέβαια ο "σοφός" λαός ψηφίζει διαχρονικά.... 

Και που να καταλάβουν οι πλείστοι ότι κτυπώντας και εξευτελίζοντας ένα δύστυχο "όργανο της τάξης", δεν εξευτελίζεις το όργανο, αλλά ασεβείς βάναυσα απέναντι σε βασικούς θεσμούς όπως η δημοκρατία και η κοινωνική συμπόρευση και γαλήνη.

Ντρέπομαι ως Ελληνας. Οποιος μπορεί να απέλθει από αυτήν την όμορφη μεν,αλλά δύσμοιρη πατρίδα, ας το κάνει. Εγώ δυστυχώς δεν προλαβαίνω. Και απλά καμώνομαι, βράζοντας στο ζουμί μου.....

ΑγιοΔημήτρηδες στην Κωνσταντινούπολη.

Τρείς είναι οι μεγάλοι ιστορικοί και τιμώμενοι Ιεροί Ναοί επ' ονόματι του πασίγνωστου μεγαλομάρτυρα της Εκκλησίας μας Αγίου Δημητρίου στην Κωνσταντινούπολη. Ο πρώτος το πασίγνωστο αγίασμα στην Ξηροκρήνη (Kurucesme) του Βοσπόρου. Ενας ιδιαίτερα καλαίσθητος ναός, σε εξαιρετική τοποθεσία δίπλα στον οποίο υπάρχει το αγίασμά του, πασίγνωστο από αιώνων σε όλους τους Χριστιανούς και όχι μόνο, της Πόλης. 

Μένεις έκπληκτος από τις μαρμάρινες επιγραφές που αναφέρουν δωρεές, ενισχύσεις, αποκαταστάσεις και ανακαινίσεις από επιφανείς και διάσημους προύχοντες και αξιωματούχους παλιούς Ρωμιούς, της παλαιάς μεγάλης κοινότητας. Επίσης και στα λειτουργικά βιβλία συναντάς στα εξώφυλλα υπογραφές και ονόματα και καταλαβαίνεις πόσοι και γνωστοί ιερωμένοι και ψάλτες υπηρέτησαν σε αυτόν τον ναό-αγίασμα. Γιά τον εν λόγω ιερό ναό-Αγίασμα που επισκέφθηκα αμέσως από όταν εγκαταστάθηκα στην Πόλη το 2017, είχα γράψει τότε μία εκτενή ανάρτηση   Ε Δ Ω.

Δεύτερος μεγάλος και ιστορικός ναός είναι ο Αγιος Δημήτριος Ξυλόπορτας. Ο εν λόγω ναός βρίσκεται εντός των τειχών πολύ κοντά στο Πατριαρχείο στο Φανάρι και κοντά στο παλάτι των Βλαχερνών. Η ενορία Ταχτακαλε ή Λότζα που παλιά ονομαζόταν και ενορία Κανάβη από όνομα προύχοντα. 

Στα Οθωμανικά χρόνια η συνοικία ονομαζόταν Mahalle-i Eksiliporta, αλλά σταδιακά και σήμερα πλέον ονομάζεται Ayvan Saray. Γιά μερικά χρόνια ο ναός έγινε Πατριαρχικός ναός και έδρα του Πατριαρχείου, πρίν εγκατασταθεί οριστικά στον Αγιο Γεώργιο στο Φανάρι. Κάθε χρόνο στην εορτή του Αγίου Δημητρίου, μεταβαίνει ο Πατριάρχης με όλη την ακολουθία του και χοροστατεί. 

Εψαλλα μερικές φορές στον περίφημο αυτό ναό, είτε δίπλα στον Πρωτοψάλτη, είτε μόνος μου, κληθείς από τον Πατριαρχικό επίτροπο της περιφέρειας Φαναρίου Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Αλικαρνασσού κ.Ανδριανό. Περισσότερες πληροφορίες γιά τον ναό και την περιοχή υπάρχουν στην δημοσίευση  Ε Δ Ω 

Τρίτος μεγάλος ναός στην Κων/πολη, είναι ο Αγιος Δημήτριος στα Ταταύλα (Kurtulus), μία μεγάλη συνοικία στην οποία υπάρχουν ευτυχώς ακόμα αρκετοί Ρωμιοί. Ο ναός βρίσκεται μέσα σε μεγάλο κατάφυτο προαύλιο.  Δίπλα υπάρχουν κτίρια Ρωμέϊκων συλλόγων και πευματικών κέντρων. 

Είναι ναός με πλήρη ενοριακή δράστηριότητα και τελούνται με τάξη όλες οι ακολουθίες του νυχθημέρου. Στα Ταταύλα βρίσκεις ακόμα στέκια και καταστήματα Ρωμιών και κατά τις Κυριακες και εορτές, οι συναναστροφές θυμίζουν ακόμα καλές παλιές Ρωμέηκες μέρες.

Τρείς αγαπητοί φίλοι υπηρετούν στον ναό. Αρχιερατικός επίτροπος ο μουσικολογιώτατος Μητροπολίτης Καλιουπόλεως και Μαδύτου κ.Στέφανος. Ενας αυθεντικός Ρωμιός, άψογος λειτουργός και ευγενέστατος. Εφημέριος ο εκ Πόντου αγαπητός κ.Αλέξιος, τον οποίο είχα ως διάκονο στην περιφέρεια Υψωμαθείων. 

Πρωτοψάλτης του ναού είναι από ετών ο Αρχων μελωδός της Μεγ. Εκκλησίας κ.Γεώργιος Σαρρής, μαθητής του αειμνήστου τέως Αρχ. Πρωτοψάλτου Βασ.Νικολαϊδη. Ψάλλει με εξαιρετικό Πατριαρχικό ύφος και είναι εκ των πλέον επιφανών Ρωμιών της Πόλης. Μαζί συμπορευτήκαμε με άψογη συνεργασία και στον σύλλογο μουσικοφίλων Κων-πόλεως. 

Στον Αγιο Δημήτριο Ταταούλων έψαλλαν πολλοί και μεγάλοι ψάλτες, όπως -στα νεώτερα χρόνια- οι αείμνηστοι Κων.Πρίγγος, Βασ.Νικολαϊδης και Ιωαν.Χαριατίδης. Κάθε χρόνο στον εσπερινό της εορτής μεταβαίνει ο Πατριάρχης με όλη την συνοδεία του και προσέρχονται οι περισσότεροι από τους εναπομείναντες Ρωμιούς της Πόλης.

Εκτός των φωτογραφιών, παραθέτω και βίντεο από τον Αγιο Δημήτριο Ξυλόπορτας, όπου ψάλλω το Δοξαστικό των εσπερίων, σε μέλος του Λαμπαδαρίου Πέτρου. Ναοί και περιοχές όπου έδρασε και δημιούργησε ο μέγιστος συντοπίτης μελοποιός Πέτρος, ως μνημόσυνό του. Και σε έναν ναό άδειο, αλλά νιώθοντας την ενέργεια και τις μνήμες τόσων αιώνων παρούσες. Χρόνια πολλά.

Πανηγύρια καλοκαιριού. Κάθε χρόνο και χειρότερα.

Περί των καλοκαιρινών πανηγυριών ο λόγος. Οπου κάθε πόλη και φεστιβάλ... Κάθε κωμόπολη και συναυλία....Κάθε χωριό και γλέντι.... Κάθε Δήμος και αρπαχτή.... Κάθε πολιτιστικός σύλλογος και κιτσαριό.  Και βαφτίζονται όλα αυτά με βαρύγδουπα ή κωμικοτραγικά ονόματα. Ακούς γιά γιορτές πολιτισμού. Με προμετωπίδα έναν 80αρη η μία 75άρα, απόμαχες φίρμες του 1980. Ακούς για γιορτή της τομάτας κι ας μην μπορείς να βρείς να φάς μία ντομάτα νόστιμη. Ακούς γιά γιορτή της σαρδέλας κι ας είναι οι ξεμεινεμένες από αυτές που  τις αλίευσαν Αιγύπτιοι. Ακούς γιά γιορτή της γίδας και είναι  αμφίβολο αν είναι ντόπια τα κρέατα η τα φέρνουν απο Αλβανία, αφού είναι γνωστό τοις πάσι, ότι έχει απομείνει το ένα δέκατο των παλιών τσοπαναραίων σε κάθε χωριό που να έχουν γίδες και κατσίκια. Αλλο τι δηλώναν οι επιτήδειοι στον ΟΠΕΚΕΠΕ..

Οσο γιά τους Δήμους. Βαρύγδουπα προγράμματα καλοκαιρινών εκδηλώσεων. Με ανακοινώσεις και δελτία τύπου. Με άγνωστες στους πολίτες συναλλαγές των υπευθυνων πολιτισμού κάθε Δήμου (όλος ο πολιτισμός είναι σε αυτούς), με τους καλλιτέχνες της αρπαχτής και τους ατζέντηδες. Και καταναλώνονται μεγάλα ποσά γι αυτές τις εκδηλώσεις -οι πλείστες των οποίων είναι καρακίτσ-, από το δημόσιο χρήμα των Δήμων, που το εισπράττει από όλους μας με χαράτσια πάνω στο ρεύμα και στο νερό. Και βέβαια οι περισσότερες πλατείες και δρόμοι είναι τίγκα στο σκουπίδι και στην μπίχλα που οι γεμάτοι πολιτισμό νεοέλληνες παράγουν και βέβαια δεν καθαρίζουν σωστά και καθημερινά όπως έχουν την υποχρέωση οι Δήμοι. Αλλά πως θα δείξει ο κύριος Δημαρχούλης κάθε Δήμου και ο κάθε παρατρεχάμενός του ότι παράγουν έργο.

Και πάμε στους κάθε λογής συλλόγους. Αθλητικούς, πολιτιστικούς, αγροτικούς, συνδικαλιστικούς, μαθητικούς κλπ κλπ. Ολοι κόπτονται ότι παράγουν πολιτισμό. Με κλήση κυρίως "καλλιτεχνών" του νταλκά και του ξεγυμνώματος. Δεν έχω τίποτα με τους καλλιτέχνες. Την δουλειά τους κάνουν και τις αρπαχτές τους γιά να κονομήσουν και να ζήσουν και αυτοί. Γιατί μαγαζιά να δουλέψουν μόνιμα τον χειμώνα δεν υπάρχουν. 

Αλλά βρε παιδί μου τι προσφέρει ένας νταλκαδιάρης αοιδός σε ένα χωριό, μπροστά από μία εκκλησία, να χτυπιέται γιά τον νταλκά του ή μία λυγερόκορμη σχεδόν γυμνή τραγουδιάρα, να λικνίζεται ενώπιον ανομοιόμορφου συνόλου πανηγυριωτών από τον παπά της ενορίας, τους περιφερόμενους Αλβανούς και Πακιστανούς εργάτες, έως τους παππούδες και τις γιαγιάδες, παιδιά τουριστών να τρέχουν σαν ζαβά, με φαστ-τρακ προψημένη μπουζοπούλα, μπύρες και αναψυκτικά, όλα σε πλαστικά πιάτα και ποτήρια και χωρίς καμια απόδειξη??

Επίσης το παραγόμενο μουσικό αποτέλεσμα είναι κάκιστο. Υπερβολική έως εκκωφαντική ένταση των μεγαφώνων. Με ηλεκτρικό μπιτάτο ήχο. Και καταιγιστικό ρυθμό από το ηλεκτρικό συνθεσάϊζερ, που όχι συρτό καλαματιανό ή τσάμικο μπορείς να χορέψεις, αλλά ούτε χοροπηδηχτό. Και βλέπεις ορδές νεαρών ουγκάνων να χοροπηδούν καταϊδρωμένοι, νομίζοντας ότι χορεύουν. Οι πανηγυριτζήδες τραγουδιστές των "Δημοτικών" τραγουδιών, καταστρέφουν κάθε χρόνο και χειρότερα, τραγούδια διαμάντια που τα ακούσαμε και τα χορέψαμε από τραγουδιστές με αξία και σεβασμό στα παραδοσιακά μας τραγούδια. 

Ελάχιστοι καλλιτέχνες απέμειναν να σέβονται τα παραδοσιακά μας τραγούδια και τους ακροατές. Στα νησιά του Αιγαίου, με την πλούσια μουσική παράδοση και χορούς, η καταστροφή είναι σχεδόν ολική. Πάρτε παράδειγμα την Ικαρία. Ορδές φτιαγμένων από κρασιά και δεν ξερω τι άλλο τουριστών, καταστρέφουν ιστορικά πανηγύρια σε χωριά που είχαν παράδοση και σπουδαίους μουσικούς. Επίσης συνεχή είναι τα ρεπορτάζ των ειδήσεων για συράξεις μεθυσμένων σε πανηγύρια. Με καρεκλοπόλεμο έως μαχαιρώματα. Κυρίως τα ξημερώματα, όντας λιάδα. Χώρια τα θανατηφόρα τροχαία κάθε μέρα από μεθυσμένους οδηγούς.

Εχω αναμνήσεις από το παραδοσιακό, ακηδεμόνευτο από κανένα Δήμο ή σύλλογο πανηγύρι του χωριού μου. Που γινόταν για την γιορτή της Παναγιάς. Και εννοείται όχι πρίν το 15γουστο αφού ήταν μέρες νηστείας, αλλά την ημέρα της γιορτής το απόγευμα. Στην πλατεία στον πλάτανο. 

Εκει που ήταν μία πρόχειρη παράγκα που έφτιαχνε κάποιος ντόπιος γιά τον μήνα Αύγουστο με σέμες. Πουλούσε μόνο καφέ, κρασί, λουκούμια, βυσσινάδες και πορτοκαλάδες. Και καθόντουσαν όλοι οι Καριώτες γύρω-γύρω στον φόρο. Εφερναν μαζί τους όσοι ήθελαν και το φαγητό τους η μεζέδες. Και απολάμβαναν μέχρι που σουρούπωνε τον βιολιτζή τον μπάρμπα Σπύρο με τον μπάρμπα Γιάννη τον Βρετάκο στο μπουζουκάκι, να τραγουδάνε γνήσια κυρίως δικά μας Λακωνικά τραγούδια. Και πάντα ξεκίναγε το χορό ο παπαΓιάννης ο εφημέριος του χωριού και πατέρας μου. Και μετά όλες οι οικογένειες με την σειρά χόρευαν. Και ήξερε ο βιολιτζής κάθε ένας ποιό τραγούδι θέλει γιά να το χορέψει.

Θυμάμαι την μανούλα μου, όταν την σηκώναμε -με κόπο γιατί δεν το ζητούσε-, χόρευε το χειμαριώτικο που ήξερε ότι θέλει και της έπαιζε ο μπάρμπα Σπύρος. Ολα αυτά δυστυχώς παρήλθαν. Ακόμη και στο ορεινό  κατσικοχώρι μου, με όχι πάνω από δέκα μόνιμους κατοίκους τώρα, το "πανηγύρι" που γίνεται δεν έχει καμία σχέση με τα παλιά, γίνεται άκαιρα προ της εορτής και φέτος από ότι έμαθα έγινε και κάποιο επεισόδιο μεταξύ άγνωστων μάλλον Αλβανών, που είχαν έλθει να ....γλεντήσουν. Αποφεύγω πολλά χρόνια τώρα να βρίσκομαι εκεί όταν γίνεται αυτό γιατί θλίβεται η ψυχή μου. Χώρια που κρατά ως τα ξημερώματα άνευ λόγου.

Υπάρχει ελπίδα να επανέλθουν πανελλαδικά τα πανηγύρια σε μία στοιχειωδώς αξιοπρεπή κατάσταση?? Πιστεύω πως όχι. Αν δεν αυτοκαταργηθούν όταν σταματήσει ο κόσμος να συμμετέχει, ώστε να βγεί κάτι νέο, αυτονομημένο από Δήμους και συλλόγους, λαϊκό και γνήσιο, δεν πρόκειται να υπάρξει κάτι θετικό. Οπότε αλάργα. Υπάρχουν πάντως πολλές εναλλακτικές προτάσεις και ιδέες από παρέες με άριστο μουσικό και πολιτιστικό επίπεδο και γνώσεις. Χωρίς καπέλωμα από κανέναν. Αρκεί να ψαχθείς και θα τις βρείς.

Ως επίλογο παραθέτω ένα Μωραϊτικο συρτό, όπως το τραγουδά σωστά ένας από τους ελάχιστους σοβαρούς υπηρέτες της παράδοσης που διαθέτει και γνώσεις και σπουδαία φωνή. Ο Παναγιώτης Λάλεζας. Την πασίγνωστη Περδικούλα σε αργό καλαματιανό και στην συνέχεια σε πιό γρήγορο καλαματιανό τα "Μαζωξε τα περιστέρια σου Αγγέλω" και "Σαρώστε όλες τις αυλές..." Γιατί με αυτούς τους ρυθμούς χορεύεις και δεν χοροπηδάς. Αυτά και ας ελπίζουμε ως ρομαντικοί μουσικοί ταξιδευτές ότι θα διασωθεί το καλό τραγούδι και τα έθιμά μας. Καλό Στέμπρη πατριώτες.